Sultanahmet & Ayasofya Yüzüğü

Bir sultan “altın minare” dediğinde mimar ne duyar? Rivayete göre Sultan I. Ahmed, yaptıracağı caminin minarelerinin altından olmasını istemiş; mimarı Sedefkâr Mehmed Ağa ise bu emri “altı minare” diye anlamış… Hazinenin o günlerdeki hâli düşünülürse, bu yanlış anlamanın pek de tesadüf olmadığını düşünenler de yok değil. Hangisi doğru bilinmez; fakat bildiğimiz şu ki Sultanahmet Camii, altı minaresiyle bugün hâlâ şehrin silüetine imzasını atar.

Caminin tam karşısında ise bin yıla yakın bir süre dünyanın en büyük kilisesi olarak kalan Ayasofya durur. İmparator Justinianus’un 537’de tamamladığı bu yapı, kilise, cami ve müze olarak asırlardır aynı burnun üzerinde, aynı meydana bakar. İki yapı bir meydanın iki ucundan birbirine bakarken, aralarındaki bin yılı sanki tek bir nefeste aşarlar…

Burnun ucunda ise Topkapı Sarayı… Byzas’ın fırtınadan kaçıp demir attığı Sarayburnu, Fatih’in fetihten sonra yaptırdığı bu sarayla dört asra yakın bir süre bir imparatorluğun kalbi oldu. Hipodrom’un dikili taşları, Yerebatan’ın karanlık suları, Milion Taşı… Hepsi aynı birkaç kilometrekarelik toprağın üzerinde, üst üste binmiş medeniyetlerin katmanları gibi yan yana uyur.

Sultanahmet Camii’nin içine adım atanlar ise yapının dünyaca bilinen öbür adının nereden geldiğini hemen anlar. Duvarları kaplayan binlerce İznik çinisinin mavisi, pencerelerden süzülen ışıkla birleşince cami, Batılı gezginlerin dilinde “Mavi Cami” olup çıkmıştır. Yani bu yapıya ikinci adını ne bir sultan ne de bir mimar vermiştir; yalnızca bir renk…

Peki bu kadar tarihi tek bir yerde görünce insan neye bakacağını nasıl bilir? Belki de cevap, gözlerimizi kapatıp dinlemekte saklıdır… Kadrajımız, Sarayburnu’ndan Marmara’ya inen yamaçları, sarayın, caminin ve Ayasofya’nın üzerinde yükseldiği tepeleri gümüşe işliyor. Altın minare olmasa da olur; bu toprağın kendisi zaten yeterince kıymetli…