Haliç ve Tarihi Yarımada Yüzüğü

“Ne içindeyim zamanın, / Ne de büsbütün dışında…” der Ahmet Hamdi Tanpınar. Bu dizeleri her okuduğumda aklıma Tarihi Yarımada gelir. Surların içinde yürürken insan ne tam zamanın içinde ne de büsbütün dışında hisseder kendini; bir adımı Bizans’ın mozaiklerine, bir adımı Osmanlı’nın kubbelerine basar, başını kaldırdığında ise bugünün martılarıyla göz göze gelir…

Kadrajımızın bir ucunda Byzas’ın fırtınadan kaçıp demir attığı Sarayburnu, öbür yanında şehrin kalbine doğru kıvrılan Haliç var. Eskiler ona Khrysokeras, yani Altın Boynuz derdi. Kimine göre gün batarken sularına dökülen altın ışık yüzünden, kimine göre bu korunaklı limandan şehre akan zenginlik yüzünden… Hangisinin doğru olduğunu bilmiyoruz; fakat şu kesin ki bu boynuz, asırlar boyunca imparatorlukların en kıymetli hazinesi oldu.

Bizanslılar da bunun farkındaydı. 1453 baharında Haliç’in ağzı iki kıyı arasına gerilen demir bir setle kapatılmış, tek bir düşman gemisi bile bu sulara girememişti. Peki hiçbir geminin giremediği Haliç’te bir sabah onlarca Osmanlı gemisi nasıl belirdi? 22 Nisan 1453 sabahı surların üstündekiler gözlerine inanamadı: henüz yirmi bir yaşındaki genç sultanın gemileri, bir gece boyunca yağlanmış kızaklar üzerinde Galata’nın ardındaki tepelerden karadan yürütülmüş ve Haliç’e indirilmişti… Gemilerin karada yürüdüğünü gören Bizanslıların o sabah neler düşündüğünü tam olarak bilemiyoruz; ama pek de iç açıcı şeyler olmasa gerek.

Bugün Haliç’in kıyısında durup Süleymaniye’nin kubbelerine baktığınızda o gecenin fısıltısını hâlâ duyabilirsiniz; gelin, birlikte dinleyelim… Yedi tepenin kıvrımları, altın boynuzun kıyıları ve Boğaz’ın ağzı şimdi gümüşün üzerinde; ne zamanın tam içinde ne de büsbütün dışında…