Galata & Beyoğlu Yüzüğü

Hiç bir kulenin tepesinden kanatlanıp denizin öbür yakasına uçmayı hayal ettiniz mi? Evliya Çelebi’nin anlattığına göre biri bunu hayal etmekle kalmamış… Sultan IV. Murad devrinde Hezârfen Ahmed Çelebi, kendi yaptığı kanatlarla Galata Kulesi’nden havalanmış ve Boğaz’ı aşarak Üsküdar’da, Doğancılar’a konmuş. Hikâyenin gerisi pek de iç açıcı değil; anlatılana göre sultan, böylesine korkusuz bir adamın tehlikeli olabileceğini düşünerek onu Cezayir’e sürmüştür.

Kulenin kendisi ise çok daha eski bir hikâyenin parçasıdır. 14. yüzyılın ortasında Cenevizliler tarafından, Haliç’in karşı yakasındaki kolonilerini korumak için yapılan kule, asırlar boyunca kimi zaman gözetleme, kimi zaman yangın kulesi olarak şehri seyretti. İstanbul’un ahşap evleri düşünülünce, yangın gözcülerinin pek de rahat bir uyku uyuyamadığını tahmin etmek zor olmasa gerek…

Kuleden Taksim’e doğru tırmanan sırt ise zamanla Pera, sonra da Beyoğlu oldu. Elçiliklerin, pasajların, tiyatroların sıralandığı Cadde-i Kebir bugün İstiklal adıyla bilinir. Yokuşu çıkmaktan yorulanlar için 1875’te açılan Tünel ise, Londra’dakinin ardından dünyanın en eski yeraltı hatlarından biri olarak Karaköy ile Beyoğlu arasında hâlâ gidip gelir. Görüyorsunuz ya, bu sırtta insanlar hep yukarı çıkmanın bir yolunu aramış; kimi kanatla, kimi raylarla…

Kulenin tepesinden bugün bakanlar, Hezârfen’in gördüğü manzaranın pek de değişmediğini fark eder: aşağıda Haliç’in ağzı, karşıda Tarihi Yarımada’nın kubbeleri ve minareleri, ötede Boğaz’ın Marmara’ya açılan maviliği… Değişen yalnızca kuleye çıkmanın yolu; kanat yerine asansör, cesaret yerine bilet. Gerçi Hezârfen’in de uçmadan önce aynı yüksekliğe basamak basamak tırmandığını düşünmek, insana tuhaf bir yakınlık hissettiriyor.

Galata’dan Taksim’e tırmanan o sırt, Haliç’in kıyısı ve karşı yakanın yamaçları şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Hezârfen’in kanatları çoktan kaybolmuş olsa da, bu sırttan bakınca uçmanın ne demek olduğunu anlamak hâlâ mümkün…