Dolmabahçe & Beşiktaş Kolyesi

“Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul!” diye başlar Yahya Kemal o meşhur dizelerine. Peki şairin baktığı o tepe Yıldız sırtlarından biri olsaydı, gözlerinin önüne serilen manzarada neler görürdük? Boğaz’ın akıntısı, karşı kıyıda Üsküdar’ın yamaçları ve tam ayaklarımızın dibinde, suyun kıyısında bembeyaz uzanan bir saray… Fakat bir zamanlar orada ne saray vardı ne de bahçe; yalnızca deniz vardı.

Sarayın bugün oturduğu yer, asırlar önce Boğaz’ın küçük bir koyuydu. Osmanlı donanmasının demir attığı bu koy, 17. yüzyıldan itibaren sabırla doldurulmuş ve padişahların has bahçelerinden birine dönüşmüştü. Adını da buradan aldı: Dolmabahçe, yani doldurulmuş bahçe. Denizden bahçeye, bahçeden saraya… Aslına bakarsak denizin karaya gönül rızasıyla yer açtığı pek görülmüş şey değildir; burada ise deniz, yavaş yavaş, bir saraya yer açmak için geri çekilmişti.

Sultan Abdülmecid’in Balyan ustalarına yaptırdığı saray 1856’da tamamlandığında, dört asra yakın Topkapı’nın taş avlularında yaşayan hanedan Boğaz kıyısındaki bu mermer cepheye taşındı. Taşınan yalnızca bir saray halkı değildi aslında; bir çağ, yüzünü surların ardından Boğaz’ın aydınlığına çeviriyordu…

Ve bir gün bu saray kendi saatlerini durduracaktı. 10 Kasım 1938 sabahı, saat dokuzu beş geçe, 71 numaralı odanın penceresi yine aynı suya, aynı kıyıya bakıyordu… Rivayete göre o sabah saraydaki saatler dokuzu beş geçede durduruldu; sanki zaman o andan sonra Boğaz’ın akıntısına karşı yüzmeye başlamıştı.

Bu kadraj; Yıldız sırtlarının kıvrımlarını, denizden kazanılmış o kıyıyı ve karşı yakada Üsküdar’ın tepelerini gümüşe taşıyor. Çünkü Yahya Kemal’in dediği gibi; “Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer…”