Pamukkale & Hierapolis Yüzüğü

Hiç kar yağmadığı hâlde, temmuzun ortasında bile bembeyaz duran bir yamaç düşünebilir misiniz? Uzaktan bakanlar onu kimi zaman bir buzula, kimi zaman kurumaya bırakılmış bir yığın pamuğa benzetmiş; adı da buradan kalmış: Pamukkale… Rivayete göre bu beyazlık, bir zamanlar devlerin tarlalarından toplayıp yamaca serdiği pamuklardır. Aslına bakarsak gerçeği de efsanesinden pek aşağı kalmaz.

Tepeden süzülen sıcak su, içindeki kireci her damlada biraz daha bırakır; binlerce yıl boyunca damla damla, katman katman örülen bu beyaz teraslara traverten diyoruz. Yani karşımızdaki yamaç bir heykeltıraşın değil, sabrın eseridir… Su ısıttı, su taşıdı, su yonttu; insan ise yalnızca hayran kaldı.

Nitekim antik çağın insanları da hayran kalanlardandı. Travertenlerin hemen tepesinde, Bergama krallarının kurduğu ve “kutsal şehir” anlamında Hierapolis adı verilen bir kaplıca kenti yükseldi. Hamamlar, tiyatro, sıcak suda şifa arayanların dolaştığı sokaklar… Kentin bir de korkulan bir köşesi vardı: yerin altından zehirli gaz sızan ve yeraltı tanrısının kapısı sayılan Plutonion. Coğrafyacı Strabon, bu kapıdan içeri serçeler bıraktığını ve kuşların oracıkta can verdiğini anlatır; o gece ne düşündüğünü yazmamış, ama pek de rahat bir uyku uyuduğu söylenemez herhalde.

Asırlar geçti; depremler kenti yıktı, su ise hiç durmadı. Bugün o beyaz basamaklarda yalınayak yürüyenler, iki bin yılı aşkın bir süredir aynı suyun aynı yamaca yazdığı sessiz şiirin üzerinden geçer…

Bu kadraj; travertenlerin döküldüğü yamacı, Hierapolis’in oturduğu sekiyi ve aşağıda uzanan ovayı gümüşe taşıyor. Kar değil, pamuk değil; damla damla yazılmış bir zamanın kabartması…