Afrodisias Yüzüğü

“Her taş bloğunun içinde bir heykel vardır; onu ortaya çıkarmak heykeltıraşın işidir.” Michelangelo’ya atfedilen bu söz, Rönesans’tan asırlar önce Babadağ’ın eteğinde zaten bir meslek sırrı olarak biliniyordu. Çünkü Afrodisias’ın ustaları, taşın içindeki heykeli görmekte antik dünyanın en keskin gözlerine sahipti…

Şehrin sırrı hemen yanı başındaki mermer ocaklarıydı. Beyaz ve gri mermerin kapı eşiğinde durduğu bu şehirde bir heykeltıraşlık okulu gelişti; buradan çıkan heykeller Roma’nın dört bir yanına gitti, ustaların imzaları imparatorluğun uzak şehirlerinde bile bulundu. Ocakların şehrin hemen dibinde olması, taşın uzun yolculuklara çıkmadan ustanın eline geçmesi demekti; ustalar da bu şansı asırlar boyunca iyi değerlendirdi. Aşk tanrıçası Afrodit’in adını taşıyan bir şehrin güzelliği bu kadar ustalıkla işlemesi şüphesiz tesadüf değildi.

Afrodisias’ın modern hikâyesi ise bir adamın ömrüdür. Arkeolog Kenan Erim 1961’de burada kazılara başladı ve 1990’daki ölümüne kadar ömrünü bu şehre adadı; isteği üzerine de kazdığı şehrin toprağına, Tetrapylon’un yanı başına defnedildi. Bir insanın bir şehri bu kadar sevmesi, sanırım ancak o şehrin taşlarının da onu sevmesiyle açıklanabilir…

Otuz bin kişilik stadyumun basamaklarına oturduğunuzda, antik dünyanın en iyi korunmuş stadyumlarından birinde olduğunuzu unutabilirsiniz; sessizlik öylesine derindir ki yalnızca rüzgârın taşlara çarpan sesi duyulur. Sebasteion’un kabartmalarında ise imparatorlar, tanrılar ve kahramanlar iki bin yıla yakın bir süredir aynı sahneyi oynamaya devam ediyor…

Antik şehrin uzandığı ova ve arkasında yükselen Babadağ, bu kez gümüşün içinden çıkıyor ortaya. Taşın içindeki heykeli gören ustaların şehrinde, gümüşün içinde saklı olan da arazinin kendisiymiş…