Dilek Yarımadası Yüzüğü

Aynı gün, denizin iki yakasında iki büyük savaş… Antik çağın tarihçilerine göre MÖ 479’un bir yaz gününde Yunanlılar Persleri hem Yunanistan’da Plataia’da hem de Anadolu kıyısında, Mykale Dağı’nın eteklerinde yendi. Rivayet odur ki Mykale’de çarpışacak askerler, savaş başlamadan önce Plataia’daki zaferin haberini bir söylenti gibi duymuş ve bu haberle cesaret bulmuştu. Haberin denizleri nasıl bu kadar hızlı aştığını kimse açıklayamamış; belki de tanrıların işi demekle yetinmişlerdi…

İşte o Mykale, bugün Samsun Dağı dediğimiz, Ege’ye bir burun gibi uzanan bu dağdır. Dağ 1.200 metreden bir anda denize düşer ve karşısında, neredeyse bir taş atımı mesafede Sisam Adası belirir. İki kıyı arasındaki bu dar su, asırlar boyunca gemicilerin, korsanların ve kaçakçıların en sevdiği geçitlerden biri oldu… Sisam ise Pisagor’un doğduğu adadır; yani bu dar suyun iki yakasında, biri savaşların öbürü sayıların hafızasını taşıyan iki kıyı karşı karşıya durur.

Dağın kuzey eteklerinde ise İyon şehirlerinin ortak kutsal alanı Panionion bulunurdu. On iki İyon şehrinin temsilcileri burada toplanır, Poseidon’a kurbanlar sunar, ortak kararlarını burada alırdı. Yani bu yamaçlar, Ege’nin ilk birliklerinden birinin toplantı salonuydu.

1966’da milli park ilan edilen yarımada bugün vahşi doğanın sığınağıdır: yamaçlarda yaban hayatı, gökyüzünde süzülen yırtıcı kuşlar, kanyonların dibinde serin dereler, sessiz koylarda berrak bir deniz… Kalabalıklardan uzak bu kıyılarda insan, İyonlu atalarının neden burayı kutsal saydığını hemen anlıyor.

Bu kadraj, Samsun Dağı’nın denize düştüğü sırtları, kanyonları ve koyları gümüşe taşıyor. İki zaferin haberini aynı gün taşıyan rüzgâr, şimdi bu dağın şeklini taşıyor…