Didim & Apollon Tapınağı Yüzüğü

Antik dünyanın yedi bilgesinden biri sayılan Miletoslu Thales’e bir gün en zor şeyin ne olduğu sorulmuş. Cevabı kısa ve keskindi: “Kendini bilmek.” Peki en kolayı? “Başkasına akıl vermek…” Bu cevabın verildiği Miletos ile insanların geleceği öğrenmek için yollara düştüğü Didyma arasında ise yalnızca birkaç saatlik bir yürüyüş vardı.

Didyma, Miletos’a bağlı büyük bir kehanet merkeziydi. Miletos’tan başlayan Kutsal Yol, heykellerle süslenmiş bir güzergâh boyunca Apollon Tapınağı’na uzanır; geleceğini öğrenmek isteyenler bu yolu yürüyerek kâhinin kapısına varırdı. Kehanet merkezini yöneten Branşidler adlı rahip ailesinin şöhreti de denizlerin ötesine ulaşmıştı. Kâhinin sözlerinin Delfi’dekiler kadar muğlak olduğunu tahmin etmek zor değil; ne var ki insanlar yine de kendilerini bilmek yerine geleceklerini öğrenmeyi tercih etmişlerdi…

Tapınağın kendisi ise bitmemiş bir rüya gibidir. Perslerin yıktığı ilk tapınağın yerine Helenistik çağda başlanan bu dev yapı asırlar boyunca inşa edildi, ama hiçbir zaman tamamlanamadı; bazı sütunlar hâlâ yivleri açılmamış hâlde, ustalarının dönüp işi bitirmesini bekliyor. Ve taşların arasında tanıdık bir yüz karşınıza çıkar: bakışlarıyla herkesi taşa çeviren Medusa… Bu kez kendisi taştan; üstelik kimseyi taşa çevirmiyor, aksine insanlar onu seyretmeye doyamıyor.

Bugün tapınağın hemen yanında kasabanın evleri uzanır, güneye indikçe Altınkum’un kıyıları başlar. Kehanet dinlemeye gelenlerin yerini güneşe gelenler aldı; ama Didim’in asıl sorusu değişmedi: geleceği mi bilmek istersiniz, kendinizi mi?

Kehanet tapınağının kasabası, Altınkum’a inen kıyı ve çevresindeki alçak tepeler şimdi gümüşün üzerine işleniyor. Thales haklıydı belki; ama bir yeri bilmek de insanın kendini bilmeye giden yolunun başıdır…