Çanakkale Boğazı & Kilitbahir Yüzüğü

Bir denize kilit vurulur mu? Fatih Sultan Mehmed’e bu soruyu sorsaydık, muhtemelen gülümseyerek Çanakkale Boğazı’nın en dar yerini gösterirdi… 1462’de karşılıklı iki kıyıya yaptırdığı kaleler, boğazı bir kapı gibi kapatacaktı; Avrupa yakasındakine Kilitbahir, yani “denizin kilidi”, Asya yakasındakine ise Kale-i Sultaniye adı verildi. Bugün Çimenlik Kalesi dediğimiz o kale, tam karşıda, Çanakkale’nin sahilinde durur.

Kilitbahir’in iç kalesi, yukarıdan bakıldığında yonca yaprağını, kimilerine göre de bir kalbi andıran eşsiz bir plana sahiptir. Taş duvarlar, dar mazgallar ve boğaza bakan burçlar; bir mimar, hem savunmayı hem de zarafeti aynı taşa işlemeyi başarmış… Boğazın bu en dar yerinde iki kıyı arasındaki mesafe bir buçuk kilometreyi bile bulmaz; öyle ki kıyıda duranlar, karşı yakadaki evlerin pencerelerini seçebilir. Biraz kuzeyde, Sestos ile Abydos arasındaki sularda ise Hero’ya kavuşmak için her gece karşıya yüzen Leandros’un efsanesi dolaşır; 1810’da Lord Byron bu efsaneyi sınamak için boğazı yüzerek geçmiş, sonra da bununla gururlanan dizeler yazmıştı.

18 Mart 1915’te ise bu kilit, tarihin en büyük sınavlarından birini verdi. Dünyanın en güçlü donanmaları boğazı zorlamak için ilerlediğinde, Nusret mayın gemisinin günler önce sessizce döşediği mayınlar ve kıyıdaki tabyaların ateşi, gemileri birer birer durdurdu. Seyit Onbaşı’nın, vinci bozulan topa ağır mermiyi sırtında taşıdığı Rumeli Mecidiye Tabyası da bu kıyıdaydı… O gün denizden geçilemeyeceği anlaşıldı; Fatih’in kilidi, asırlar sonra bir kez daha kapanmıştı.

Kadrajımız boğazın en dar yerini; Çanakkale sahilini ve karşıdaki Kilitbahir’in yamaçlarını gümüşün üzerinde yükseltiyor. Bir denize kilit vurulur mu? Bu kıyılar, cevabı iki kez vermiş…