1915 Çanakkale Köprüsü Yüzüğü

Bir kral denize kızabilir mi? Heredot’a bakılırsa evet… MÖ 480’de Pers Kralı Kserkses, ordusunu Yunanistan’a geçirmek için Çanakkale Boğazı’nın üzerine gemilerden bir köprü kurdurdu. Fakat çıkan bir fırtına köprüyü paramparça edince, öfkeden kuduran kral boğazın üç yüz kırbaç darbesiyle cezalandırılmasını, sularına prangalar atılmasını emretti… Denizin bu cezaya ne dediğini bilemiyoruz; ama boğazın akıntısı, anlaşılan o ki pek de umursamadı.

Aradan yaklaşık iki bin beş yüz yıl geçti ve boğazın iki yakası bu kez gemilerin sırtında değil, çelik halatların ucunda buluştu. 18 Mart 2022’de açılan 1915 Çanakkale Köprüsü, Lapseki ile Gelibolu arasını dünyanın en uzun orta açıklıklı asma köprüsüyle bağladı. Köprünün sayıları bile birer hatıradır: 2.023 metrelik orta açıklık Cumhuriyet’in yüzüncü yılını, 318 metrelik kuleler ise 18 Mart’ı anar… Kulelerin arasına gerilen halatlar, boğazdan esen rüzgârın uğultusunu sanki bir sazın telleri gibi taşır.

Köprünün iki ayağının bastığı kıyılar da kendi hikâyelerini taşır. Asya yakasındaki Lapseki antik Lampsakos’tur; anlatılır ki Pers kralı, sürgündeki Atinalı komutan Themistokles’e bu şehri şarabı için bağışlamıştı… Avrupa yakasındaki Gelibolu ise 1354’te Osmanlıların Rumeli’de ayak bastığı ilk şehirlerden biri oldu; ünlü denizci ve haritacı Piri Reis de bu kıyıların çocuğuydu. Gelibolu’da onun adını taşıyan küçük müze, dünyayı çizen o elin hikâyesini bugün de anlatır.

Kadrajımız boğazı Lapseki’den Gelibolu’ya, iki kıyının yamaçlarıyla birlikte gümüşün üzerinde yükseltiyor. Kserkses denize kırbaç vurdurmuştu; bu kıyılarda ise insanlar sonunda denizle kavga etmek yerine onun üzerinden birbirine el uzatmayı öğrendi… Boğaz, sanırım bu kez gücenmedi.