Bozcaada Yüzüğü

“Karşıda Tenedos görünür, adı dillere destan bir ada…” diye anlatır Vergilius, ‘Aeneis’ isimli destanında. Troya’yı on yıl boyunca kuşatan Akhalar sonunda bir hile düşünmüş; kıyıya tahta bir at bırakıp gemileriyle birlikte bu adanın arkasına saklanmışlardı. Troyalılar düşmanın çekip gittiğine sevinirken, gemiler Tenedos’un gölgesinde geceyi bekliyordu… Yani bu sakin ada, tarihin en meşhur hilesinin kulisiydi; ilk büyük rolünü sahnede değil, perde arkasında oynamıştı.

Tenedos, bugünkü adıyla Bozcaada, asırlar boyunca boğazın ağzındaki konumu yüzünden hep göz önünde oldu. Venedikliler, Cenevizliler, Osmanlılar… Adanın kalesi bu el değiştirmelerin taştan hatırasıdır; Fatih Sultan Mehmed zamanında yeniden elden geçirilen kale, bugün hâlâ limanın başında nöbet tutar; dibindeki küçük liman ise balıkçı teknelerinin ve feribotların gelip gittiği, adanın nabzının attığı yerdir.

Adanın asıl hazinesi ise bağlarıdır. Rüzgârın hiç eksik olmadığı bu toprakta asmalar asırlardır aynı yamaçlarda yetişir; Kuntra, Karalahna, Vasilaki gibi adaya has üzümler, rüzgâra ve tuzlu havaya alışmış kütüklerde olgunlaşır. Üzüm, şarap, pekmez… Adalılar rüzgârı değirmene çevirmeyi de ihmal etmemiş; eski yel değirmenlerinin bıraktığı yeri bugün sırtlarda dönen türbinler almış olsa da rüzgârın bu adayla dostluğu hiç değişmedi. Kiliseleri ve camileri, Rum ve Türk ahalinin asırlarca yan yana yaşadığı sokakları, adaya ayrı bir incelik katar…

Bozcaada’nın bağlarla kaplı yamaçları, kıyıları ve kalenin durduğu burun şimdi gümüşe işleniyor. Vergilius’un “dillere destan” dediği ada iki bin yıl sonra hâlâ aynı yerde; bu kez bir hileye değil, bir hatıraya ev sahipliği yapıyor… Rüzgâr hâlâ eser, bağlar hâlâ olgunlaşır; Tenedos ise sırrını saklamaya devam eder.