Ankara Kalesi & Ulus Yüzüğü

“Ankara’nın taşına bak, / Gözlerimin yaşına bak…” diye başlar o bildik türkü. Peki hiç merak ettiniz mi, türkü neden bu şehrin bağına, bahçesine değil de taşına bakmamızı ister? Belki de cevap Hisar’ın tepesinde saklıdır; çünkü Ankara’da taş, yalnızca bir yapı malzemesi değil, asırların üst üste yazıldığı bir defterdir…

Kalenin surlarına yakından bakanlar, koyu renkli blokların arasına gelişigüzel yerleştirilmiş sütun başlıklarını, yazıtlı mermerleri, Roma’dan kalma mezar taşlarını görür. Surları onaran ustalar ellerinin altında ne varsa kullanmış; bir çağın anıtı, bir başka çağın duvarında dolgu taşı olmuştu. Hemen aşağıda ise Augustus Tapınağı’nın duvarlarında, imparatorun ölmeden önce kaleme aldığı ‘yaptıklarım’ listesinin günümüze en eksiksiz ulaşan kopyası durur. Kendi başarılarını taşa kazıtan bir imparator… Alçakgönüllülüğün o çağda pek de revaçta olmadığını anlamak için tarihçi olmaya gerek yok sanırım.

Tapınağın duvarına yaslanan Hacı Bayram Camii ise bu taş deftere bambaşka bir satır ekler. Hacı Bayram-ı Veli burada yetiştirdiği dervişlerle Ankara’yı bir gönül merkezine çevirmişti; öğrencilerinden biri de yıllar sonra genç bir şehzade için “Peder ne der, kader ne der…” diyecek olan Akşemseddin’di. Aynı tepede bir Roma imparatoru ile bir Türk velisi, asırlardır aynı duvarı paylaşıyor.

Ve tepenin eteğinde, Ulus’ta, 23 Nisan 1920’de iki katlı taş bir binada Büyük Millet Meclisi açıldı. Kış ortasında gelen bir heyetin, bozkırın ortasındaki bu küçük şehri bir devletin kalbine dönüştüreceğine o gün kim inanabilirdi ki?

Bu kadraj Hisar tepesini, eteğine yayılan Ulus’u ve çevresindeki sırtları gümüşe taşıyor. Türkünün dediği gibi; Ankara’nın taşına bakmak isteyene, taş hâlâ anlatacak çok şey saklıyor…