Sivas Yüzüğü

Bir şehre aynı yıl içinde üç üniversite birden açıldığını düşünün… Bugün bile duyduğumuzda şaşıracağımız bu hadise, 1271 yılında Sivas’ta yaşandı. Aynı yıl içinde Gök Medrese, Çifte Minareli Medrese ve Buruciye Medresesi yükseldi; üçü de dönemin en parlak taş işçiliğiyle, üçü de ilme adanmış… Peki bir şehir bu kadar büyük bir cömertliği neden hak etmişti?

Çünkü Sivas, Selçuklular zamanında Anadolu’nun en önemli ticaret kavşaklarından biriydi. Doğudan ve batıdan gelen kervanlar burada buluşur; ipek, baharat, kumaş, haber ve fikir alışverişi yapılırdı. Eski adıyla Sebasteia olan şehir, Kızılırmak platosunun ortasında hem bir pazar hem de bir ilim merkeziydi… Üç medreseden yarım asır kadar önce de yine burada Şifaiye Medresesi, bir hastane ve tıp okulu olarak kurulmuştu; yani Sivas, hem akıl hem de beden için şifa arayanların kapısını çaldığı bir şehirdi.

Asırlar sonra Sivas, bu kez bambaşka bir toplantıya ev sahipliği yaptı. 4 Eylül 1919’da yurdun dört bir yanından gelen delegeler Sivas Lisesi’nin salonunda bir araya geldi; dağınık direniş cemiyetleri tek çatı altında birleşti… Taş medreselerin gölgesinde, bu kez bir milletin geleceği için toplanılmıştı.

Gök Medrese’nin mavi çinileri, Çifte Minare’nin göğe uzanan minareleri… Bir şehrin hafızası bazen taşa, bazen bir salona, bazen de bir ırmağın kıyısına yazılır. Bu kadraj, Kızılırmak platosuna yayılan şehri gümüşün üzerinde yükseltiyor; bir yılda üç medrese kuran bir şehrin cesareti kadar…