Gülek Boğazı & Karboğazı Yüzüğü

“Kalktı göç eyledi Avşar elleri / Ağır ağır giden eller bizimdir / Arap atlar yakın eder ırağı / Yüce dağdan aşan yollar bizimdir” der Dadaloğlu. Peki Toroslar’ın o yüce dağlarını aşan yolların en eskisi, en kalabalığı hangisidir? Cevap binlerce yıldır değişmedi: Gülek Boğazı…

Antik çağın Kilikya Kapıları burasıdır. Ksenophon, ‘Anabasis’te Genç Kyros’un ordusunun MÖ 401’de bu geçide vardığını anlatır; boğaz öylesine dardır ki karşı konulsa bir ordunun geçmesi neredeyse imkânsızdır. Neyse ki geçidi tutan Kilikya beyi savunmayı bırakıp çekilmişti… Aradan yetmiş yıla yakın zaman geçti ve bu kez Büyük İskender, MÖ 333’te aynı dar yoldan Çukurova’ya indi. Bir geçidin bu kadar çok tarihî yürüyüşe tanıklık etmesi, onu aşan her ordunun burada bir an durup nefesini tuttuğunu düşündürüyor insana.

Asırlar boyunca bu boğazdan yalnızca ordular geçmedi elbette; tacirler, hacılar, yaylaya göçen obalar, yüklü kervanlar… Hepsi aynı kayaların arasından, aynı dar yoldan geçip ovanın sıcağına ya da dağın serinliğine vardı. Aziz Pavlus’un da Anadolu’nun içlerine uzanan yolculuklarında Tarsus’tan bu geçitle yukarı çıktığı düşünülür. Ve 1920’nin baharında Kuva-yı Milliye’nin küçük bir müfrezesi, geçidin batısındaki Karboğazı sırtlarında, Pozantı’dan çekilen bir Fransız taburunu teslim aldı. O yaz Pozantı Kongresi de bu dağların eteğinde toplanacaktı.

Bugün boğazın içinden otoyol geçiyor; hızla akan araçların içindekiler belki farkında bile değil, ama tekerlekleri Kyros’un, İskender’in, kervanların izlerine basıyor… Bu kadraj, Toroslar’ın Çukurova’ya açılan o dar kapısını ve batısında yükselen Karboğazı sırtlarını gümüşe taşıyor. Dadaloğlu’nun dediği gibi; yüce dağdan aşan yollar bizimdir…