Silifke & Göksu Deltası Yüzüğü

“Silifke’nin yoğurdu…” diye başlayan türküyü duymayanımız yoktur. Türkü, Silifke’nin yoğurdunu, kaymağını övedursun; bu kasabanın tarihinde yoğurt kadar beyaz olmayan sayfalar da var… Peki bir imparatoru yutan bir nehir duydunuz mu hiç?

Göksu, antik çağların Kalykadnos’u, Haçlıların ise Saleph dediği nehirdir. 1190 yılının Haziran’ında Üçüncü Haçlı Seferi’nin başındaki Kutsal Roma-Germen İmparatoru Friedrich Barbarossa, ordusuyla Toroslar’ı aşıp Silifke yakınlarına vardığında bu nehrin sularında boğuldu. Kaynaklar olayın nasıl olduğunda uzlaşamaz; kimi nehri atıyla geçerken dediğini, kimi serinlemek için suya girdiğini yazar. Fakat şu kesin ki Kudüs’e yürüyen koca ordu, komutanını bir nehrin kıyısında yitirdi ve kısa sürede dağıldı… Ne yazık ki imparatorun tarih kitaplarındaki son sayfası, bir zaferle değil, Göksu’nun serin sularıyla yazıldı.

Silifke’nin adı da kadim bir hükümdardan gelir: Seleukos I Nikator’un kurduğu Seleukeia’dan. Şehrin tepesindeki kale ise Bizans’tan Ermeni Kilikya Krallığı’na, oradan Karamanoğulları’na uzanan asırların izlerini taşır; surlarının üzerinden bakıldığında bütün ova ve deniz bir anda göz önüne serilir.

Nehrin hikâyesi Silifke’de bitmez. Göksu denize kavuşurken geniş bir delta açar; Akgöl ve Paradeniz lagünleri, sazlıklar, kumullar… Burası yüzlerce kuş türünün uğrak yeri, flamingoların ve mor tüylü sultan sazhorozlarının yurdudur; kumsallarına her yaz deniz kaplumbağaları yumurta bırakır. Deltanın kumulları rüzgârla şekil değiştirir; bugün bir yerde duran tepe, yarın biraz ötede belirir… Sanki nehir, denize kavuşmadan önce toprağı son bir kez yeniden düzenlemek ister.

Kalenin oturduğu tepeden deltanın kumlarına uzanan bu kıvrımlar şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Türkü yoğurdunu övsün; biz bu nehrin, bir imparatoru bile yutacak kadar derin hikâyesini dinleyelim…