Kemaliye & Karanlık Kanyon Yüzüğü

Bir yolu bitirmek yüz otuz iki yıl sürerse, o yolu kimin yaptığını söyleyebiliriz? Kazmayı ilk vuranı mı, son taşı kaldıranı mı, yoksa aradaki kuşakların hepsini mi? Kemaliye’nin Taş Yolu, bu soruyu soran ender yerlerden biridir…

Eskilerin Eğin dediği, 1922’de Mustafa Kemal’in adına izafeten Kemaliye adını alan kasaba, Karasu’nun Karanlık Kanyon’a girdiği yerde, boğazın yamacına asılı durur. Taş evleri, ahşap cumbaları, dut ve ceviz bahçeleriyle adeta kayaya tutunmuş gibidir. Ve kasabanın insanları, dünyayla bağlarını güçlendirmek için bir gün kayayı oymaya karar verdi: 1870’te başlayan Taş Yolu, kazmayla, keskiyle, elle açılarak ancak 2002’de tamamlandı. Kayanın içinden geçen tünelleriyle bu yol, bir kasabanın inadının taşa yazılmış hâlidir…

Karanlık Kanyon ise adını hak eder. Fırat’ın kolu burada öylesine derin ve dar bir yarıktan geçer ki güneşin boğazın dibine ulaşması bile zor görünür. Tünellerden birinden çıkıp aşağıya baktığınızda suyun uğultusu yükselir, yukarıya baktığınızda ise gökyüzü ince bir şerit gibi görünür… Aslına bakarsak bu yolda direksiyon sallamak cesaret kadar biraz da tevekkül ister.

Kasabanın gurbete açılan bir kapısı da vardır. Eğin’in insanları asırlar boyunca İstanbul’a, uzak şehirlere göç etmiş; ama kasabalarının evlerini, bahçelerini ve gurbet kokan türkülerini hep yanlarında taşımışlardır. Yazları kasabaya dönenler, eski evlerin kapılarını yeniden açar.

Bu kadraj, kasabanın tutunduğu yamaçları, Karanlık Kanyon’un derin yarığını ve Fırat’ın kolunun dağların arasından kıvrılışını gümüşün üzerinde yükseltiyor. Yüz otuz iki yılda açılan bir yol şimdi bir avuç gümüşe sığıyor; kimin yaptığını ise hâlâ bilmiyoruz, belki de bilmemize gerek yok…