Pertek Kalesi Yüzüğü

“Su uyur, düşman uyumaz” derler. Pertek Kalesi asırlar boyunca bu sözün ikinci yarısına kulak verip hep düşmanı bekledi; oysa bir gün kapısına dayanan bir ordu değil, sular oldu… Peki bir kale, sulara nasıl teslim olur?

Murat Nehri’nin kıyısındaki kayalık bir tepenin üzerine kurulan Pertek Kalesi, Selçuklu çağından kalma surlarıyla vadiyi ve nehrin geçitlerini gözetliyordu. Nehirden geçmek isteyenler onun gölgesinden geçer, yolcular kalenin burçlarını görünce yol aldıklarını anlardı. Kapısından bakan bir nöbetçi, vadinin iki yakasını, uzaklardan gelen kervanları ve nehrin kıvrımlarını aynı anda görebilirdi. Kale, çağlar boyunca kim bilir kaç sahibin elinden geçti; ama yerinden hiç kıpırdamadı.

Sonra 1974 geldi. Keban Barajı’nın tamamlanmasıyla Murat’ın suları yavaş yavaş yükselmeye başladı; vadiler doldu, köyler yer değiştirdi, eski yollar suyun altında kaldı. Kalenin oturduğu kayalık ise suyun üstünde kalmayı başardı ve Pertek Kalesi kendini gölün ortasında, bir adanın üzerinde buldu… Asırlarca kuşatmalarla sınanan kale, bu kez kuşatıldığı yerde bir adaya dönüştü.

Bugün kaleye ancak tekneyle ulaşılır. Pertek ile karşı kıyı arasında gidip gelen feribotlar gölün üstünde süzülürken yolcular kalenin surlarına bakakalır; akşam güneşi burçlara vurduğunda gölün sularında ikinci bir kale belirir. Biri taştan, biri sudan… Feribotun güvertesinde çay içen yolcular için kale, yolculuğun en uzun süren manzarasıdır; kale de, belli ki bu yeni hayatına çoktan alışmış.

Bu kadraj, kalenin oturduğu kayalık adayı, Keban’ın kollara ayrılan sularını ve çevresindeki sırtları gümüşün üzerinde yükseltiyor. Su uyur, düşman uyumaz derler; Pertek ise bize, bazen uyuyan suyun bile bir kaleyi fethedebileceğini gösteriyor…