Birecik Yüzüğü

Kuşların insanlara yol gösterdiği bir yolculuk düşünebilir misiniz? Birecik’te anlatılan bir inanışa göre kelaynaklar her yıl göç vakti geldiğinde hacılara Mekke’nin yolunu gösterir, baharda da onların selamını getirerek geri dönerlerdi… Bu yüzden Birecikliler bu tuhaf görünüşlü, çıplak başlı kuşları asırlardır bir misafir gibi ağırlar; dönüşleri bir bayram havasında karşılanır.

Kelaynak, dünyada nesli en çok tehlike altında olan kuşlardan biridir. Bir zamanlar Avrupa’dan Orta Doğu’ya geniş bir coğrafyada yaşarken yabanda neredeyse yok olmuş; Birecik’in kayalıkları ise onların son sığınaklarından biri olarak kalmıştır. Kasabada bu kadim misafirlerin soyunu sürdürmek için kurulan üretme istasyonu bugün de çalışıyor. Kuşlara bu kadar vefa gösteren bir kasabanın insanlara da aynı sıcaklıkla davranması kimseyi şaşırtmasa gerek…

Birecik aynı zamanda Fırat’ın en eski geçiş noktalarından biridir. Asırlar boyunca ordular, kervanlar, göçler nehri burada aştı; kıyının hemen üstündeki kayalıklara oturan Birecik Kalesi de bu geçidi gözetlemek için yükseldi; nehre öyle yakındır ki rüzgârlı günlerde Fırat’ın sesi taşın içinde yankılanır. Nehir burada sakin ve geniştir; Türkiye’deki son büyük kasabasını geçtikten sonra Karkamış’ta sınırı aşar ve yoluna öte yakada devam eder…

Gelin, kalenin eteğinde durup nehri dinleyelim. Bir yanda Fırat’ın ağır akışı, öbür yanda kayalıklardan yükselen kelaynak sesleri… Bu iki ses Birecik’in iki ayrı yüzünü anlatır: biri geçip gidenlerin, öteki geri dönenlerin hikâyesini.

Fırat’ın geniş yatağı, kalenin oturduğu kayalıklar ve kelaynakların yuva yaptığı yamaçlar bu kadrajda gümüşe konuyor. Her baharda geri dönen o kuşlar gibi; yola çıkan bir gün mutlaka döner…