Palu Yüzüğü

Bir kral, kayaya yazı kazıtırken o yazıyı kaç kişinin okuyacağını düşünür? Yüz mü, bin mi, yoksa kendisinden binlerce yıl sonra gelecek yabancılar mı? Palu’nun kale kayalığında duran Urartu yazıtı, bu sorunun cevabını hâlâ bekliyor gibidir… Belki de kral, onu okuyacak olanın sabrını sınamak istemişti.

Palu, Murat Nehri’nin kıyısında, nehrin dağların arasından Elazığ ovasına doğru açılmaya başladığı yerde kurulmuş eski bir kasabadır. Nehrin üzerinde yükselen kale kayalığı çok eski çağlardan beri buranın bekçisi olmuştur; tepesinden bakıldığında nehrin kıvrımları, bağlar ve kasabanın damları tek bir bakışa sığar. Kayanın yüzüne kazınan çivi yazılı Urartu kitabesi, bu vadide üç bin yıla yaklaşan bir hükümranlığın izini sürer.

Murat’ın üzerindeki tarihî köprü ise bambaşka bir hikâye anlatır. Kale nasıl gözetlemek için yapıldıysa, köprü de birleştirmek için yapılmıştır; nehrin iki yakasını, iki köyü, iki yolu birbirine bağlamış, kervanları, çobanları, düğün alaylarını bir kıyıdan öbürüne taşımıştır. Kemerlerinin altından geçen su asırlardır aynı şarkıyı söyler; üstünden geçenler değişir, şarkı değişmez. Aslına bakarsak bir kasabanın ruhunu anlamak için ona kalesinden değil, köprüsünden bakmak gerekir.

Palu’nun bağları, bahçeleri ve nehir kıyısındaki evleri Murat’ın bereketinden beslenir. Baharda sular kabarır, yazın durulur; kasabanın hayatı da bu ritme göre akar. Nehir burada hâlâ genç ve deli akar; çok geçmeden Keban’ın durgun sularına kavuşacağından habersiz gibidir…

Bu kadraj, kale kayalığını, Murat Nehri’nin kıvrıldığı vadiyi ve iki yanında yükselen sırtları gümüşün üzerinde yükseltiyor. Kralın kayaya kazıttığı yazıyı okuyamasak da, nehrin çizdiği bu kıvrımları gümüşün üzerinde parmak uçlarımızla okuyabiliriz…