Harput & Elazığ Yüzüğü

Bir kaleyi sütle yoğurmak mümkün müdür? Harput’ta bu soruyu sorduğunuzda size gülümseyerek Süt Kalesi’nin hikâyesini anlatırlar… Rivayete göre kale inşa edilirken bölgede büyük bir kuraklık varmış; su bulunamayınca harç, halkın getirdiği sütle karılmış. Kalenin adı da bu cömertlikten gelir. Doğru mu, bilinmez; ama bu kadar tatlı bir efsaneyi sorgulamak da pek insaflı olmasa gerek.

Harput, Elazığ ovasına tepeden bakan bir kayalığın üzerinde, çok eski çağlardan beri yerleşim görmüş bir şehirdir. Urartulardan Artuklulara, Selçuklulardan Osmanlılara kadar pek çok medeniyet bu kayalıkta iz bıraktı. Taş sokaklarında dolaşırken kümbetler, hamamlar ve eski konakların izleri, bir zamanlar bu tepede ne kadar kalabalık bir hayatın yaşandığını fısıldar. Artuklu döneminden kalan Ulu Cami’nin eğik minaresi ise Harput’un belki de en sevimli simgesidir; asırlardır yana yatık durur, ama bir türlü düşmez…

Peki bu kadar köklü bir şehir nasıl oldu da yavaş yavaş ovaya indi? 19. yüzyılda kayalığın eteğindeki düzlükte yeni bir şehir kurulmaya başlandı; Sultan Abdülaziz’in adıyla önce Mamuretülaziz, sonra Elaziz, en sonunda Elazığ adını aldı. Harput’un insanları kuşaklar içinde ovaya taşındı, ama eski şehir kalbini tepede bıraktı. Bugün de pek çok Elazığlı için Harput’a çıkmak, biraz da eski bir evi ziyaret etmek gibidir.

Harput’un bir de sesi vardır: türküleri, uzun havaları, çayda çıra oyununun neşesi… Bu tepede söylenen ezgiler, ovada doğan kuşaklara da miras kaldı; şehir değişse de şarkılar aynı kaldı.

Bu kadraj, eski Harput’un oturduğu kale tepesini, ovaya inen yamaçları ve altında uzanan yeni şehri gümüşün üzerinde yükseltiyor. Sütle yoğrulduğu anlatılan o kale gibi, bu toprak da cömertliğini hiç yitirmedi…