Ağrı Dağı Yüzüğü

“Yedinci ayın on yedinci günü gemi Ararat dağlarına oturdu.” Tevrat’ın Tekvin kitabındaki bu kısacık cümle, belki de insanlığın bir dağa yüklediği en ağır hikâyeyi taşır. Kur’an’da geminin durduğu yer Cudi olarak anılsa da halkın dilinde o gemi asırlardır tek bir dağın omzunda bekler: Ağrı’nın… Peki bir dağ, bütün bir tufanın yükünü nasıl taşır? Belki de cevabı, ona uzaktan bakanların yüzündeki o sessiz hayranlıkta aramak gerekir.

Doğubayazıt ovasından ya da Iğdır’ın Aras kıyısından bakınca Ağrı, hiçbir öncü tepeye ihtiyaç duymadan ovanın ortasından birdenbire göğe yükselir. 5.137 metrelik zirvesinde yıl boyu erimeyen bir buzul başlığı, yanında ise 3.896 metrelik Küçük Ağrı… İki koni, birbirine yaslanmış iki eski dost gibi ovaya asırlardır aynı gölgeyi düşürür. Ermeniler ona Masis, Kürtler Agirî, Farslar Kuh-i Nuh der; ne derlerse desinler, hepsi aynı dağa bakar.

Zirveye kayda geçen ilk tırmanış 1829’da Friedrich Parrot ve yol arkadaşlarına aittir. Ondan öncesine dair ise yalnızca rivayetler var. Anlatılır ki bir zamanlar gemiyi görmek için dağa tırmanmaya niyetlenen bir aziz, yolda her uyuyakaldığında kendini yeniden eteklerde bulurmuş; sonunda bir melek ona gemiden bir parça getirip bu inadından vazgeçirmiş… Aslına bakarsak yüzyıllar boyunca bu dağa çıkmak isteyenlerin karşısındaki en büyük engel, buzdan çok efsanelerdi.

Bugün hâlâ Doğubayazıt yakınlarındaki Durupınar oluşumuna gemi diye bakanlar, zirvenin buzları arasında tahta bir parça arayanlar eksik olmuyor. Kimi bilimle, kimi imanla yaklaşıyor; dağ ise ikisine de aynı suskunlukla cevap veriyor…

Kadraj, iki koniyi eteklerindeki lav yamaçlarıyla birlikte içine alan geniş bir kare. Ağrı şimdi avuç içi kadar gümüşün üzerinde yükseliyor; tıpkı o yedinci ayın on yedinci gününde olduğu gibi, sırtına konacak bir hikâyeyi sabırla bekleyerek…