Bafa Gölü & Herakleia Yüzüğü

“Güzel olan bir şey, sonsuza dek bir sevinçtir.” İngiliz şair John Keats, uzun şiiri Endymion’a bu dizeyle başlar. Peki Endymion kimdi ve sonsuzlukla ne ilgisi vardı? Gelin, cevabı Bafa Gölü’nün kıyısında, Beşparmak Dağları’nın gölgesinde dinleyelim…

Mitolojiye göre Endymion, antik adıyla Latmos, yani bugünkü Beşparmak Dağları’nda sürülerini otlatan yakışıklı bir çobandı. Ay tanrıçası Selene bir gece onu görüp âşık olmuştu. Endymion’un güzelliği hiç solmasın diye sonsuz bir uykuya daldırıldığı anlatılır; Selene de her gece gökyüzünden inip uyuyan sevgilisini seyredermiş… Bir âşığı sonsuza dek uyutmanın romantik bir çözüm olup olmadığı tartışılır elbette; ama ay ışığının bu kayalıklara neden bu kadar yumuşak düştüğünü de ancak böyle açıklayabiliriz.

Dağın eteğinde, göl kıyısındaki Herakleia antik kentinin kalıntıları bugünkü Kapıkırı köyünün evleriyle iç içe geçmiştir: bahçelerde antik duvarlar, tarlaların kenarında sütun parçaları, tepede ise hâlâ göle bakan Athena Tapınağı… Ve işin şaşırtıcı yanı şu: bu göl bir zamanlar denizdi. Latmos Körfezi denilen bu koy, Büyük Menderes’in asırlar boyunca taşıdığı alüvyonla denizden koptu ve bir göle dönüştü. Deniz kıyısındaki bir liman şehri, yerinden hiç kıpırdamadan bir göl kıyısına taşınmış oldu…

Orta Çağ’da Beşparmak’ın kayalıkları münzevi keşişlere sığınak oldu; gölün adacıklarında ve dağın kovuklarında kurulan manastırların kalıntıları hâlâ yerinde. Latmos’un tuhaf biçimli kayaları da bu sessizliğe yakışır; kimi bir yüze, kimi uyuyan bir hayvana benzer… Sessizlik arayanlar, anlaşılan, hep bu dağa gelmiş.

Beşparmak Dağları’nın kayalıkları ve altındaki göl kıyısı şimdi gümüşe işleniyor. Keats haklıydı: güzel olan bir şey, sonsuza dek bir sevinçtir; tıpkı Endymion’un bitmeyen uykusu gibi…