Tarsus Yüzüğü

“Oturduğu kayık, cilalı bir taht gibi / Suyun üstünde yanıyordu…” der Shakespeare, ‘Antonius ve Kleopatra’da. Peki bu kayık hangi suyun üstündeydi? MÖ 41’de Kleopatra, Marcus Antonius ile buluşmak için Kydnos’tan, yani bugünkü Berdan Çayı’ndan Tarsus’a doğru süzülmüştü. Plutarkhos’un anlattığına göre kayığın kıçı altın kaplıydı, yelkenleri mordu, kürekleri gümüştü ve flüt sesleri eşliğinde çekiliyordu… Bir buluşmaya bu kadar hazırlıklı gidilir mi? Kleopatra için şüphesiz evet.

Şehrin bugün hâlâ ayakta duran Roma kapısına Kleopatra Kapısı denir; kapının gerçekten onunla bir ilgisi olup olmadığı tartışmalı olsa da, halkın hafızası bu buluşmayı taşa işlemeyi seçmiştir. Tarsus’un şöhreti yalnızca bir aşka dayanmaz ama. Strabon, bu şehrin halkının felsefeye ve öğrenmeye düşkünlüğünün Atina’yı ve İskenderiye’yi bile geride bıraktığını yazar. Aziz Pavlus da Elçilerin İşleri’nde kendini “Kilikya’daki Tarsus’tanım; sıradan bir şehrin yurttaşı değilim” diye tanıtır.

Kydnos’un suları tarihin başka bir sayfasına da karışmıştır. MÖ 333’te Büyük İskender, sıcak bir günde bu nehrin buz gibi sularına girmiş ve ağır bir hastalığa yakalanmıştı… Anlaşılan Berdan’ın suyu, dünyayı fethetmeye çıkan bir komutanı bile yatağa düşürecek kadar soğukmuş. Tarsus’un sokaklarında ise başka bir efsane dolaşır: yılanların şahı Şahmeran’ın, Tarsuslu Camsap’a yer altındaki bahçesini gösterdiği ve bir ihanetle öldüğü hikâye…

Şehrin içinden akan Berdan, kayaların arasından çağlayarak dökülür; Tarsus Şelalesi asırlardır aynı sesle akar. Eski sokaklarda yürürken, taş evlerin avlularından taşan narenciye kokusu da bu sese karışır. Bu kadraj, nehrin aktığı ovayı ve şehrin üzerinde durduğu toprakları gümüşe işliyor; bir zamanlar suyun üstünde cilalı bir taht gibi yanan o kayığın izini sürer gibi…