Cilo Dağları Yüzüğü

Türkiye’de buzul var mı? Bu soruyu soranların çoğu cevabın hayır olduğunu düşünür; oysa Hakkari’nin dağlarında, Cilo’nun kuzey yamaçlarında hâlâ yavaş yavaş akan buz dilleri vardır. Alpler’i çağrıştıran bu manzara, Anadolu’nun en uç köşesinde, neredeyse bir sır gibi saklanır…

Uludoruk, 4.135 metrelik zirvesiyle Cilo’nun en yüksek noktasıdır. Çevresinde sivri kayalık doruklar, derin buzul vadileri, buzulların eriyen sularından doğan küçük göller… Buzulun oyduğu vadiler, nehirlerin açtığı dar V’lere hiç benzemez; geniş, düz tabanlı birer U gibi açılır. Bu dağlar Toroslar’ın yumuşak kıvrımlarına da benzemez; keskin, dik ve vahşidir. İnsan buraya ilk kez baktığında kendini bir anda başka bir kıtada sanabilir.

Ne var ki buzullar her yıl biraz daha çekiliyor. Asırlardır bu vadileri oyan, kayaları taşıyan, dağlara şeklini veren o büyük buz kütleleri, bugün değişen iklimin nefesine karşı sessizce geri çekiliyor. Belki bir gün Cilo’nun buzulları da yalnızca fotoğraflarda ve anlatılarda kalacak; bu dağlara bakarken insan, bir vedaya tanıklık ettiğini düşünmeden edemiyor… Buzulların eriyen suları ise aşağıdaki derelere, oradan da Zap’a karışarak yola çıkar; yani Cilo’nun buzları, gittikleri yerde yeniden hayat olur.

Bu kadraj, Uludoruk’un zirvesini ve onu çevreleyen buzul vadilerini gümüşe taşıyor. Buzlar erise de gümüşteki bu kıvrımlar hep aynı kalacak: keskin doruklar, derin vadiler ve bir zamanlar orada buz olduğunu hatırlatan o sert çizgiler… Türkiye’de buzul var mı? Gümüşte, her zaman olacak.