Hakkari & Sümbül Dağı Yüzüğü

Ferit Edgü’nün, sonradan ‘Hakkari’de Bir Mevsim’ adıyla tanınan romanında bir öğretmen dağların arasındaki ücra bir köyde bir kış geçirir. Kar, yalnızlık, dağlar ve insanlar… Edgü’nün yalın, kısa cümleleri sanki dağların kendi sesiyle yazılmış gibidir; romanı okuyanlar, Hakkari’yi hiç görmeden bile o dağların ağırlığını omuzlarında hisseder. Peki bu dağların ortasında bir şehir nasıl kurulur?

Hakkari’nin cevabı basittir: dağların izin verdiği yere. Şehir, Zap vadisinin yamacına, dik bir sırtın omzuna tutunmuştur; evler yamaca merdiven gibi dizilir, sokaklar dağın eğimine göre kıvrılır. Hemen üstünde ise Sümbül Dağı yükselir; şehrin her köşesinden görünen, kışın karla, baharda çiçekle örtülen o heybetli kütle… Kış burada erken gelir, bahar geç; şehir mevsimlerini de dağların takvimine göre yaşar. Sümbül her sabah pencereleri önce gölgesiyle, sonra ışığıyla doldurur.

Bir zamanlar Hakkari beylerinin merkezi olan şehir, Meydan Medresesi gibi yapılarıyla bu dağların arasında bir ilim yuvası da olmuştu. Hakkari’nin kilimleri, desenleri, türküleri; hepsi bu sert coğrafyanın içinden çıkmış, dağların renklerini ve sabrını taşır. Bu kadar sarp bir yerde bu kadar ince bir işçiliğin doğması, insanın dağlardan çok dağlarda yaşayanlara hayranlık duymasına yol açıyor…

Kadraj, Zap vadisinin yamacındaki şehri ve üstündeki Sümbül Dağı’nı alıyor. Bir öğretmenin bir mevsimini, bir şehrin asırlarını taşıyan bu dağlar şimdi küçücük bir gümüş yüzeyde yan yana. Romanın o sert kışı gibi, gümüş de bu kıvrımları sessizce saklıyor…