Tokat Kalesi Yüzüğü

Bir kumaşın üzerine tahta kalıplarla işlenen desenler… Tokat yazmaları, ustaların elinde asırlardır aynı sabırla basılır; her kalıp bir çiçeği, bir yaprağı, bir dalı taşır ve her baskı bir öncekinin izini tamamlar. Peki bu desenlerin arkasındaki şehir, kendi tarihini hangi kalıplarla basmıştır?

Tokat, Yeşilırmak ovasının kenarında, kale kayalığının eteğine kurulmuş kadim bir şehirdir. Kalesi şehrin üzerinde bir taç gibi durur; eteğinde ise Selçuklu’dan Osmanlı’ya uzanan eserler sıralanır; her biri şehrin tarihine eklenmiş ayrı bir desen gibidir. Bunların en güzellerinden biri 13. yüzyılda yapılan Gök Medrese’dir; duvarlarını süsleyen firuze çiniler yüzünden bu adla anılır… Kalenin eteğinden şehre yayılan mahallelerde eski Tokat evlerinin ahşap cumbaları hâlâ sokaklara bakar.

Şehrin sokaklarında dolaşırken tarihin katmanları üst üste biner: Selçuklu medreseleri, Osmanlı hanları, eski hamamlar ve ahşap konaklar… Yeşilırmak ise bütün bu tarihin yanından sessizce akar. Tokat’ın ovası bereketlidir; bağları, bahçeleri, üzümüyle, yaprağıyla ünlüdür. Şehrin mutfağı da bu tarih kadar zengindir; asırlardır aynı ocaklarda pişen yemekler, şehrin hafızasını sofraya taşır.

Bir yazma ustası kalıbı kumaşa basarken acele etmez; her desenin yerine tam oturması gerekir. Tokat da tarihini böyle basmıştır: her çağ bir öncekinin yanına özenle yerleşmiş, hiçbiri ötekini silmemiştir… Belki de bu yüzden şehir, bu kadar çok katmana rağmen hâlâ bir bütündür. Kalıp baskıda olduğu gibi, şehrin her köşesinde bir desen, her desende bir hikâye saklıdır; yeter ki bakmayı bilelim.

Bu kadraj, kale kayalığını, eteğindeki şehri ve Yeşilırmak ovasını gümüşe taşıyor. Tahta kalıpların kumaşa bıraktığı izler gibi, gümüşe de dağların ve ovanın izi basılıyor…