Zile Kalesi Yüzüğü

“Veni, vidi, vici.” Geldim, gördüm, yendim… Tarihin en kısa zafer haberlerinden biri bu üç sözcükten ibarettir; bugün dünyanın dört bir yanında kısa ve kesin zaferlerin simgesi olarak anılır. Peki Julius Caesar bu sözleri hangi zaferin ardından söylemişti? Cevap, Tokat’ın batısındaki bir kasabada, Zile’de saklı…

MÖ 47 yılında Caesar, Pontus Kralı II. Pharnakes’in ordusuyla Zela’da, yani bugünkü Zile’de karşılaştı. Pharnakes, Roma’nın iç savaşla uğraşmasını fırsat bilip babası Mithridates’in eski topraklarını geri almaya çalışıyordu. Ama Caesar bu hesabı çabucak bozdu; savaş öylesine kısa sürdü ki Roma’ya yolladığı haberde uzun uzun anlatmaya gerek bile duymadı… Anlatılana göre savaş yalnızca birkaç saat sürmüş, Pharnakes’in ordusu dağılmış ve kral kaçmak zorunda kalmıştı.

Zile Kalesi, kasabanın ortasında yükselen bir tepenin üzerinde durur. Tepeden bakıldığında çevredeki ova, bağlar ve uzaktaki sırtlar görünür. Caesar’ın zaferini bu tepenin çevresinde kazandığı düşünülür; ve kasabanın insanları, iki bin yılı aşkın bir süredir bu kısa ama meşhur cümleyi yaşatmaya devam eder… Kasabanın bağlarından yapılan pekmez ise bu tarihî tepenin eteğinde asırlardır aynı tatla kaynar; tarih burada tatlı da olabilir.

Tarih bazen en büyük olayları en kısa cümlelerle anlatır. Zile’nin kale tepesinde durup ovaya bakan biri belki de şunu düşünür: Caesar geldi, gördü, yendi ve gitti; ama tepe, ova ve bağlar kaldı. Belki de asıl zafer, gelip geçenlere rağmen yerinde kalabilmektir… Zile bu zaferi iki bin yıldır sessizce kazanıyor.

Bu kadraj, Zile’nin kale tepesini ve çevresindeki ovayı gümüşe işliyor. Geldim, gördüm, yendim… Tepe ise hâlâ burada, sessizce bekliyor.