Polonezköy Yüzüğü

Anlatılır ki Osmanlı sarayında yabancı elçilerin kabul edildiği resmî törenlerde her seferinde bir isim okunurmuş: “Lehistan elçisi!” Ve her seferinde aynı cevap verilirmiş: “Lehistan elçisi henüz teşrif etmediler…” Oysa Lehistan, yani Polonya, 18. yüzyılın sonunda komşuları tarafından paylaşılmış ve haritadan silinmişti. Osmanlı ise bu paylaşımı hiçbir zaman tanımamıştı.

Bu inatçı sadakatin yeryüzündeki karşılığı ise Polonezköy’dür. 1842’de, Polonya’nın bağımsızlığı için mücadele eden Prens Adam Czartoryski’nin girişimiyle Beykoz ormanlarının içinde kurulan bu köye, onun anısına Adampol adı verildi. Vatanlarını kaybeden Polonyalı göçmenler, sürgünde bile bir vatan kurmanın mümkün olduğunu ormanın ortasında açtıkları bu küçük köyle gösterdiler…

Köyün adı sonradan Polonezköy oldu, fakat ruhu değişmedi. Ahşap evleri, küçük kilisesi, bahçelerindeki meyve ağaçları ve Polonya usulü mutfağıyla köy, hâlâ bir zamanlar yolu buraya düşmüş o göçmenlerin izini taşır. Çevresindeki vadilerde ise meşe ve kayın ormanları, sanki bu küçük vatanı dünyanın gürültüsünden korumak için etrafına dizilmiş gibidir.

Sonbaharda ormanın yaprakları kızıla ve sarıya dönerken köyün yollarında yürüyenler, bu küçük yerleşimin nasıl olup da bunca yıl kendini koruyabildiğini merak eder. Belki de cevap, sürgünlerin bir yeri sıradan insanlardan daha çok sevmesinde saklıdır… Kaybettiklerinin yerine koydukları her ağaç, her ev, her dua; hepsi bir vatanı yeniden kurma çabasıydı. Çünkü bazı köyler bir haritada değil, bir özlemin içinde kurulur.

Beykoz ormanlarının içindeki bu köy, çevresindeki vadiler ve sırtlar şimdi gümüşte kabarıyor. Lehistan elçisi belki hiç gelmedi; ama Lehistan’ın küçük bir parçası, bir asrı aşkın süredir bu ormanda bekliyor…