Kilyos Yüzüğü

Eski Yunanlılar Karadeniz’e ilk vardıklarında ona Pontos Axeinos, yani “misafir sevmeyen deniz” adını vermişlerdi. Sisli havası, ani fırtınaları ve hırçın dalgalarıyla bu deniz, Akdeniz’in sakin sularına alışkın denizcilere pek de güler yüz göstermemiş olsa gerek… Zamanla kıyılarına koloniler kuruldukça adını da değiştirdiler: Pontos Euxeinos, yani “misafirperver deniz”. Deniz aynı denizdi; değişen, belki de ona bakan gözlerdi.

Türklerin bu denize neden Karadeniz dediğine gelince, bu konuda da birden fazla rivayet vardır. Bir yoruma göre eski Türklerde yönler renklerle anılırdı ve kara, kuzeyi simgelerdi. Kimine göre ise deniz adını fırtınalı günlerinde büründüğü o koyu, kurşuni renkten alır. Hangisi doğru bilinmez; Kilyos’un kumsalına vuran dalgaları izlerken ikisine de hak vermemek elde değil.

İstanbul’un Karadeniz’e açılan en bilinen kıyılarından biri olan Kilyos, resmî adıyla Kumköy, uzun kumsallarıyla şehrin yaz aylarındaki kaçış noktasıdır. Kumsalın ucundaki burunda ise Kilyos Kalesi’nin surları yükselir; Boğaz’ın bu kuzey kapısını gözetleyen kalelerden biri… Dalgalar sert, rüzgâr serin, kum ise yumuşacık; Karadeniz misafirperverliğini burada kendine has bir biçimde gösterir.

Kilyos’un kıyısında durup kuzeye baktığınızda suyun ardında hiçbir kara görünmez; yalnızca ufuk ve dalgalar… Oysa bu denizin karşı kıyılarında Kırım, Kafkasya ve Tuna’nın ağzı vardır; asırlar boyunca buğday, kereste ve tuz yüklü gemiler bu sulardan İstanbul’a akmıştır. Karadeniz uzaktan bakınca bomboş görünür belki; ama bir imparatorluğun sofrası çoğu zaman bu dalgaların üzerinden kurulmuştu.

Kadrajımız, Kilyos’un kumsallarını, kalenin durduğu burnu ve ardındaki ormanlık sırtları gümüşte yeniden kuruyor. Misafir sevmeyen deniz mi, misafirperver deniz mi? Karar sizin; biz yalnızca dalgaların sesini dinliyoruz…