Kadıköy & Moda Yüzüğü

Rivayete göre Megaralı Byzas, yeni bir yurt aramaya çıkmadan önce Delfi kâhinlerine danıştığında “körler ülkesinin karşısına yerleşin” cevabını almıştı. Tarihi yarımadaya vardığında karşı kıyıdaki şehri görünce kehaneti de çözmüştü: böylesine güzel bir yarımadayı görmeyip karşısına yerleşenler, ancak kör olabilirdi! O karşı kıyı ise Khalkedon’du, yani bugünkü Kadıköy… Peki gerçekten kör müydüler?

Aslına bakarsak Khalkedonluların gözlerinden şikâyet etmek için pek bir sebep yok. Moda Burnu’nun ucunda Marmara’ya uzanan bu kıyı, güneşin her akşam Tarihi Yarımada’nın silüetinin ardından battığı, İstanbul’un belki de en güzel gün batımını izleyen yerdir. Belki de Khalkedonlular kör değildi; sadece manzaranın içinde olmak yerine ona karşıdan bakmayı seçmişlerdi…

Kadıköy’ün tarihi yalnızca bir kehanetten ibaret değil. 451 yılında Hristiyanlık tarihinin en önemli toplantılarından biri olan Khalkedon Konsili burada toplandı. Asırlar sonra, 1908’de, Bağdat demiryolunun başlangıç noktası olarak inşa edilen Haydarpaşa Garı denizin kıyısında yükseldi; Anadolu’ya gidenler yıllarca buradan trene bindi, Anadolu’dan gelenler İstanbul’a ilk adımını bu kapıdan attı…

Haydarpaşa’nın kıyısında trenden inip vapura binen yolcular, İstanbul’u ilk kez bu iskelenin önünden görürdü. Anadolu’nun bozkırından, dağlarından, köylerinden gelenler için şehir, karşı kıyıda yükselen kubbeler ve minarelerle birden belirirdi… Kadıköy böylece asırlarca hem bir varış hem de bir başlangıç yeri oldu; kimine göre yolun sonu, kimine göre hayatın ilk günü.

Bugün Kadıköy çarşısının balıkçıları, sahafları, iskelede simit bekleyen martıları; Moda’nın dar sokakları ve çay bahçeleriyle Anadolu yakasının kalbi atmaya devam ediyor. Moda Burnu, Kadıköy iskelesinin kıyısı ve Haydarpaşa’ya uzanan sahil şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Kör müydüler? Belki… Ama gördükleri bu manzara, asırlardır hepimize yetiyor.