Eyüp Sultan & Piyer Loti Yüzüğü

Bir Fransız denizcinin adı, İstanbul’un bir tepesine nasıl verilir? Cevabı Haliç’in en ucunda, suyun yavaş yavaş daralıp derelere karıştığı yerde, Eyüp’ün mezarlıkları arasından tırmanan bir patikanın sonunda sizi bekler. Pierre Loti, 19. yüzyılın sonlarında İstanbul’a gelen, şehre ve Türklere gönlünü kaptıran, ‘Aziyade’ isimli romanını bu tutkuyla yazan bir deniz subayıydı. Rivayete göre tepedeki kahvehanede oturup saatlerce Haliç’i seyredermiş… O günden sonra da tepe onun adıyla anıldı.

Tepenin eteğindeki Eyüp ise çok daha eski ve bambaşka bir hikâye taşır. Hz. Muhammed’i Medine’de evinde ağırlayan sahabelerden Ebu Eyyub el-Ensari, 7. yüzyılda şehri kuşatan ordunun içinde bu surların önüne gelmiş ve burada vefat etmişti. Anlatılana göre kabri fetihten sonra Akşemseddin tarafından bulunmuş; Fatih de buraya, fetihten sonra şehirde yükselen ilk külliyelerden birini yaptırmıştı.

Eyüp bu yüzden asırlar boyunca İstanbul’un en kutsal semtlerinden biri oldu. Osmanlı padişahları tahta çıktıklarında burada kılıç kuşanır; yeni bir saltanat, Haliç’in bu sessiz ucunda başlardı. Yamaçlara yayılan mezar taşları ise üzerlerindeki sarıkları, fesleri, çiçek motifleriyle adeta taştan yazılmış bir şehir tarihi gibi tepeye doğru tırmanır…

Piyer Loti tepesinden aşağı baktığınızda Haliç’in sularının burada ne kadar sakinleştiğini görürsünüz. Kâğıthane ve Alibey dereleri gelip bu uca karışır; eskiden kıyılarında sandallar, mesire yerleri, bahar şenlikleri olurdu… Loti’nin neden saatlerce bu manzaraya baktığını anlamak için bir çay söyleyip biraz beklemek yeter. Çay bitmeden Haliç, size de anlatacak bir şey bulacaktır.

Bu kadraj, Haliç’in ucundaki kıyıyı, Eyüp’ün yamaçlarını ve üzerinde Piyer Loti’nin tepesini gümüşe işliyor. Bir sahabenin huzuru, bir sultanın kılıcı, bir Fransız yazarın hayranlığı… Haliç’in ucunda hepsi hâlâ aynı manzaraya bakıyor.