Büyükçekmece Gölü Yüzüğü

Bir sultan, bitmiş hâlini göremeyeceği bir köprüyü neden yaptırır? Kanuni Sultan Süleyman, Büyükçekmece Gölü’nün Marmara’ya kavuştuğu yerdeki sulak düzlüğü geçmek için Mimar Sinan’a bir köprü yaptırmaya karar verdiğinde, belki de bu soruyu hiç sormamıştı. Köprü, sultanın 1566’da Zigetvar seferinde vefatından sonra tamamlandı. Yani Kanuni bu köprünün üzerinden hiç geçemedi… Tarihte büyük eserlerin bir kısmı, belki de sahiplerinin göremeyeceği yarınlar için yapılır.

Aslına bakarsak köprü tek bir köprü değil; gölün ağzındaki adacıklara basarak ilerleyen dört ayrı köprünün birleşiminden oluşur. Taş kemerleriyle suyun üzerinde uzun bir cümle gibi uzanan bu yapı, Mimar Sinan’ın kendi imzasını taşıdığı söylenen nadir eserlerinden biridir. Bir mimarın imzasını neden özellikle burada attığını bilmiyoruz; belki de bu köprüyü gerçekten çok sevmişti…

Köprünün üzerinden geçen yol, İstanbul’u Edirne’ye ve oradan Balkanlar’a bağlayan kadim güzergâhtı. Seferlere çıkan ordular, kervanlar, elçiler, yolcular asırlarca bu kemerlerin üzerinden geçti. Gölün kendisi ise bir zamanlar denize açık bir lagündü; bugün şehrin suyunu karşılayan bir baraj gölü olarak, kıyısındaki sazlıklarla hâlâ kuşlara ev sahipliği yapar.

Köprünün üzerinde yürürken ayaklarınızın altındaki taşların kaç ordunun, kaç kervanın ağırlığını taşıdığını düşünmek insana tuhaf bir ürperti verir. Bir yanda gölün durgun suyu, öbür yanda Marmara’nın dalgaları; ikisinin arasında ise dört asrı aşkın bir süredir aynı yerde duran taş kemerler… Belki de Sinan’ın imzasını buraya atmasının sebebi budur: kalıcı olacağını bildiği bir yere adını bırakmak istemiştir.

Büyükçekmece Gölü, Marmara’ya kavuştuğu ağız ve kıyısındaki yamaçlar bu kadrajda gümüşe işleniyor. Kanuni köprüyü göremedi belki; ama bizler, asırlar sonra, onun yarım kalan bakışını tamamlıyoruz…