Belgrad Ormanı Yüzüğü

“Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür / ve bir orman gibi kardeşçesine…” der Nâzım Hikmet. İstanbul’un kuzeyinde, şehrin gürültüsünün ancak uzak bir uğultu olarak ulaştığı Belgrad Ormanı’nda yürürken bu dizeleri hatırlamamak mümkün mü? Meşeler, kayınlar, gürgenler; her biri tek başına dimdik, ama hep birlikte koca bir orman…

Peki İstanbul’daki bir ormanın adı neden Belgrad’dır? Anlatıldığına göre Kanuni Sultan Süleyman 1521’de Belgrad’ı aldıktan sonra, oradan getirdiği ve su işlerinden anlayan bir topluluğu bu ormandaki köye yerleştirdi. Köyün adı zamanla ormana da geçti. Görevleri de belliydi: ormanın içindeki bentleri ve su yollarını korumak, İstanbul’un suyunu güvence altına almak…

Nitekim asırlar boyunca şehrin suyu bu ormandan aktı. Sırtların arasına kurulan bentler yağmur sularını biriktirir, su yolları ve kemerler bu suyu şehrin çeşmelerine taşırdı. 18. yüzyılın başında İngiliz elçisinin eşi Lady Mary Wortley Montagu, bir yazını bu ormandaki köyde geçirmiş ve mektuplarında buranın serinliğini anlatmıştı. Aynı Lady Mary, çiçek hastalığına karşı İstanbul’da gördüğü aşılama yöntemini Avrupa’ya tanıtanlardan biri olarak tarihe geçti… Yani bu ormanın gölgesi, belki de tıbbın tarihine bile düşmüştür.

Bugün ormanın patikalarında koşanlar, bisiklet sürenler, hafta sonu piknik sepetiyle gelenler, bentlerin kıyısından geçerken onların ne işe yaradığını belki hiç düşünmez. Oysa bu taş setler, İstanbul’un asırlarca susuz kalmamasının sessiz güvencesiydi… Ormanı dinlemeyi bilenler için her bent, şehrin yüzyıllardır sürdürdüğü bir hayat mücadelesinin taşa yazılmış bir cümlesidir.

Ormanın bentleri, aralarındaki vadiler ve sırtlar bu kadrajda gümüşe işleniyor. Tek ve hür ağaçlar, kardeşçesine bir orman… Ve hepsinin altında, asırlardır şehre akan o sessiz su.