Bartın Yüzüğü

Homeros, ‘İlyada’da Troya’ya yardıma koşan halkları sayarken Paflagonyalılardan, onların Parthenios ırmağının kıyılarındaki yurtlarından söz eder. Bu ırmak, bugün Bartın Çayı dediğimiz sudur… Peki bir destanda adı geçen bir ırmağın kıyısında, üç bin yıla yakın bir zaman sonra neler var?

Parthenios, yani “bakirelerin ırmağı”… Rivayete göre av tanrıçası Artemis bu ırmağın serin sularında yıkanmayı pek severmiş; ırmak da adını bu yüzden almış. Mitolojinin tanrıçaları nerede yıkanır, bunu bilemeyiz; ama bu sakin, yeşile gömülü ırmağın kıyısında insan, bir tanrıçanın neden burayı seçtiğini anlar gibi olur…

Bartın Çayı, Türkiye’de denizden teknelerin girebildiği nadir ırmaklardan biridir. Bir zamanlar yelkenliler, mavnalar bu sularda şehre kadar sokulur; kereste, fındık ve daha nice yük ırmak yoluyla taşınırdı. Şehrin kaderi, bu ırmağın kıyısında yazılmıştı… Kıyıya kurulan iskeleler, depolar, tekne tezgâhları… Deniz ticaretinin şehrin tam ortasına kadar sokulabildiği bu düzen, Bartın’a hem bir kasabanın sükûnetini hem de bir liman şehrinin açık yüreğini kazandırmıştı.

Bugün Bartın, eski ahşap konaklarıyla tanınır. Cumbaları sokağa taşan, bahçeleri ırmağa bakan bu konaklar geçmişin ağır ama zarif bir sessizliğini taşır. Sokaklarında dolaşırken insan, asırlardır ırmağın akışına göre yaşamış bir şehrin sabrını hisseder. Yağmurlu günlerde ahşabın kokusu sokaklara yayılır, cumbalardan sızan ışık ıslak taşlara düşer ve şehir eski bir fotoğraf gibi durulur… Irmak ise bütün bu sessizliğin içinden, hiç acele etmeden denize doğru yoluna devam eder.

Irmağın kıvrılarak geçtiği şehir ve çevresindeki yeşil tepeler, şimdi avuç içi kadar gümüşe sığıyor. Parthenios hâlâ akıyor; tanrıçalar gitmiş olsa bile…