Artvin & Çoruh Vadisi Yüzüğü

Artvin’e ilk kez gelen biri, şehrin nereye kurulduğunu değil, nasıl tutunduğunu sorar. Çoruh’un açtığı derin kanyonun yamacında evler birbirinin omzuna basarak yukarı tırmanır; sokaklar merdivene, merdivenler yokuşa, yokuşlar da gökyüzüne karışır… Bu şehirde düz bir yer aramaya kalkan, sanırım aramaktan çabuk vazgeçer.

Çoruh ise aşağıda, asırlardır aynı hırçınlıkla akar. Bayburt’un dağlarından doğan bu nehir, Artvin’in kayalıkları arasında kıvrıla kıvrıla Gürcistan’a, oradan da Karadeniz’e ulaşır. Yolu boyunca vadiler oymuş, kanyonlar açmış, köyleri birbirinden ayırmış ve yine birbirine bağlamıştır. Bugün üzerinde yükselen büyük barajlar bu hırçın suyun bir kısmını dizginlemiş olsa da nehrin sesi, kanyonun duvarlarında hâlâ yankılanır; gecenin sessizliğinde o ses, şehrin en yüksek evlerine kadar tırmanır.

Şehrin eteğinde, Çoruh’un kıyısındaki kayalığın üzerinde Artvin Kalesi durur; vadiden geçenleri asırlarca gözetlemiş, sessiz bir bekçi gibi… Her yaz Kafkasör Yaylası’nda düzenlenen şenliklerde ise boğalar güreşir, tulumlar çalar, horonlar kurulur; Artvinliler dik yamaçların yorgunluğunu yaylanın düzlüğünde unutur. Kafkasör’de güreşen boğalar birbirini öldürmez; biri geri çekilip kaçtığında güreş biter. Belki de Artvin’in insanı, dağlarla kurduğu o anlaşmayı hayvanlarına da öğretmiştir…

Aslına bakarsak Artvin’in insanı yokuşla kavga etmeyi çoktan bırakmıştır; onunla anlaşmayı öğrenmiştir. Evler yamaca göre kurulur, bahçeler basamak basamak açılır, yollar dağın kıvrımına uyar. Bu şehirde coğrafya bir engel değil, bir terzidir; her şeyi kendi ölçüsüne göre biçer…

Bu kadraj Çoruh’un kanyonunu, onun yamacına tutunan şehri ve iki yandan yükselen dik sırtları gümüşün üzerinde kabartıyor. Yokuşlarla, merdivenlerle, bir nehrin sesiyle kurulmuş bir şehir; şimdi avuç içinde, tutunduğu kayayla birlikte…