Ardanuç & Cehennem Deresi Yüzüğü

“Ey buraya girenler, bütün umutlarınızı bırakın!” Dante’nin ‘Cehennem’inin kapısında yazan bu söz, bir kanyonun adını ilk kez duyan birinin aklına istemeden gelir. Cehennem Deresi… Peki bir dere, bu adı hak etmek için ne yapmış olabilir?

Cevabı kanyonun içine girince anlarsınız. Ardanuç’a giden yol, dimdik kayalıkların arasında, iki duvarın neredeyse birbirine değeceği kadar daralan bir boğazdan geçer. Yol kayanın yüzüne oyulmuştur; başınızı kaldırdığınızda gökyüzü ince bir çizgiye dönüşür, aşağıda ise su taşların arasında köpürerek akar. Kanyonun duvarları öylesine yüksektir ki öğle saatlerinde bile güneş dibe ancak kısa bir süre uğrar. Ama Dante’nin cehenneminin aksine buradan çıkanlar umutlarını kaybetmez; tam tersine, kanyonun sonunda yemyeşil bir vadiye kavuşurlar.

O vadide, sarp bir kayanın tepesinde Gevhernik Kalesi yükselir. Gürcü kroniklerine göre Ardanuç, orta çağda Gürcü Bagratlı hanedanının önemli merkezlerinden biriydi; kale de bu parlak dönemin sessiz tanığıdır. Kayanın üstündeki surlardan bakıldığında, bir zamanlar tüccarların, elçilerin, yolcuların uğrak yeri olan bu kasabanın ne kadar korunaklı bir yere kurulduğunu anlamak zor değildir. Kayanın doğal sarplığı, burayı surlardan bile daha güçlü bir kalkan hâline getirir.

Bugün Ardanuç sessiz bir kasabadır; meyve bahçeleri, eski taş evleri, kayanın gölgesinde akan dereleriyle… Ama kanyonun girişinde duran biri, o dar boğazdan geçen her yolcunun bir zamanlar aynı ürpertiyi hissettiğini düşünmeden edemez.

Bu kadraj Cehennem Deresi’nin dar kanyonunu, Ardanuç’un vadisini ve Gevhernik’in üzerinde durduğu kayalık sırtı gümüşe taşıyor. Adı cehennem olsa da sonunda umut bekleyen bir yol; Dante bunu bilseydi, belki kapısındaki yazıyı biraz yumuşatırdı…