Perre & Adıyaman Yüzüğü

Bir şehir kaç kez ad değiştirebilir ve her yeni adında eskisini ne kadar hatırlar? Adıyaman’ın hemen yanı başında, Pirin köyünün yamaçlarında uzanan antik Perre, bu sorunun en eski katmanıdır… Çünkü her şehrin altında bir başka şehir, her adın altında bir başka ad uyur. Gelin, önce ona kulak verelim.

Perre, Kommagene Krallığı’nın önemli şehirlerinden biriydi; Roma çağında da yolların kavşağında canlı bir yerleşim olarak yaşamayı sürdürdü. Bugün şehrin en çarpıcı mirası, yamaçlardaki kayalara oyulmuş sayısız kaya mezarıdır. Kimi sade bir oda, kimi kemerli girişi ve oyma süslemeleriyle özenle yapılmış bu mezarlar yamacı adeta taştan bir kentle kaplar. Kimilerinin girişinde sütunlar, kemerler, kabartma süslemeler seçilir; kimileri ise zamanla yıkılmış, geriye yalnızca kapılarının karanlığı kalmıştır. Hepsi birlikte, ölüler için yapılmış, ama yaşayanlara da bakan bir şehir…

Antik şehrin eteğindeki pınarın da çağlar boyunca bu yerleşimin can damarı olduğu anlatılır. Taşlar değişir, adlar değişir, hükümdarlar gelip geçer; su ise aynı yerden akmayı sürdürür. Bir şehrin hafızasını en iyi saklayan belki de odur…

Perre’nin eteğinde büyüyen şehir ise zamanla bambaşka adlar aldı. Emevi döneminde Mansur bin Cavene’nin yaptırdığı kaleden ötürü Hısn-ı Mansur diye anılan yerleşim, çok sonra bugünkü adı olan Adıyaman’ı aldı. Adı yaman bir şehir; anlaşılan o ki bu adı hak etmek için epeyce bir yol yürümüş…

Bu kadraj, kaya mezarlarının oyulduğu yamaçları, antik Perre’nin oturduğu sırtı ve eteğinde uzanan şehri gümüşe taşıyor. Bir şehir kaç kez ad değiştirirse değiştirsin, yamaçlarındaki taş hafıza silinmiyor; şimdi gümüşün üzerinde de…