Cendere Köprüsü & Arsameia Yüzüğü

Bir kardeşin adını tarihten silmek mümkün müdür? Roma İmparatoru Caracalla, kardeşi Geta’yı ortadan kaldırdıktan sonra bunu denedi; heykelleri kırıldı, yazıtlardaki adı kazındı, resimlerdeki yüzü silindi… Ve Adıyaman’ın dağları arasında, Cendere Çayı’nın üzerinde duran bir köprü, bu silme telaşının en sessiz tanıklarından biri oldu.

Cendere Köprüsü, bir Roma lejyonu tarafından İmparator Septimius Severus, eşi Julia Domna ve oğulları Caracalla ile Geta adına yaptırıldı. Köprünün iki başında bu dört isim için dört sütun yükseliyordu. Bugün ise yalnızca üç sütun ayakta; dördüncüsünün Geta’nın sütunu olduğu ve kardeş katlinin ardından kaldırıldığı anlatılır. Tek kemerli bu zarif köprü, iki bin yıla yakın bir süredir hem taşıyor hem de hatırlıyor…

Köprüden çok uzak olmayan bir tepenin üzerinde Karakuş Tümülüsü durur. Kommagene kraliyet ailesinin kadınları için yapılan bu anıt mezarın çevresine dikilen sütunlardan birinin tepesinde hâlâ bir kartal heykeli bekler; tümülüse adını veren de o “kara kuş”tur. Kartal asırlardır aynı ovaya bakıyor; sanki uyuyanların uykusunu korumakla görevlendirilmiş gibi…

Biraz daha ilerlediğinizde, Kahta Çayı’nın kıyısındaki bir tepede Kommagene krallarının yazlık başkenti Arsameia’ya varırsınız. Burada kayaya işlenmiş bir kabartmada Kommagene kralı, Herakles’le el sıkışırken görülür; yanında ise kayaya kazınmış uzun bir Grekçe yazıt vardır. Bir kralın bir tanrıyla tokalaştığı yer… Kommageneliler, anlaşılan o ki kendilerine pek de mütevazı bir yer biçmiyorlardı.

Bu kadraj, köprünün kavuştuğu vadiyi, Karakuş’un tepesini ve Arsameia’nın oturduğu yamaçları gümüşün üzerinde yükseltiyor. Bir kardeşin adını tarihten silmek mümkün mü? Belki taştan silinebilir; ama eksik kalan o sütun, onu her gün yeniden hatırlatıyor…