Ünye Yüzüğü

Bir kasabanın adı bir kadehten gelebilir mi? Ünye’nin eski adı Oinoe’dir ve bu adın, rivayete göre, eski Yunancada şarap anlamına gelen “oinos” sözcüğüyle akraba olduğu söylenir. Bugün Ünye’nin yamaçlarında bağdan çok fındık görürsünüz; fakat kıyı kasabalarının adları, tıpkı eski dostlar gibi, bir zamanlar neye benzediklerini hep hatırlatır…

Ünye’nin kalesi ise kıyıda değil, iç kesimde, sarp bir kayanın tepesindedir. Kayanın yüzüne oyulmuş kaya mezarının, Pontus krallarının zamanına uzandığı düşünülür; yani belki de kaleden bile eskidir. Aşağıdan bakınca insan önce kaleyi değil, kayanın kendisini görür; taşın içine yerleşmiş, asırlardır susan bir hafızayı… Kale, Ünye’ye gelen yolları asırlarca gözetlemiş; aşağıdaki kıyıda kurulan kasabanın büyüyüşünü sessizce izlemiştir.

Ağustos geldiğinde ise bütün kasaba fındığa çıkar. Ocakların dibine serilen örtüler, dallardan silkelenen yeşil kabuklar, harman yerlerinde güneşe serilen fındıklar… Akşam olunca kıyıya inilir, denizin serinliğinde günün yorgunluğu atılır. Kasabanın hayatı asırlardır bu iki ritim arasında gidip gelir: yamacın telaşı ve kıyının dinginliği.

Kıyıda ise bambaşka bir Ünye vardır. Uzun kumsallar, denize açılan tekneler, fındık bahçelerinin yamaçlardan inen yeşili… Kasabanın sokaklarında eski konaklar, cumbalı evler, limanda ağlarını onaran balıkçılar, çay bahçelerinde bitmek bilmeyen sohbetler… Karadeniz’in hırçın dalgaları bile burada biraz yumuşar gibidir; belki de bu yüzden Ünye, kıyı boyunca sıralanan kasabalar arasında hep biraz daha dingin anılır.

Bu kadraj Ünye’nin kumsalını, fındık bahçelerinin tırmandığı yamaçları ve iç kesime doğru yükselen tepeleri avuç içi kadar gümüşe sığdırıyor. Oinoe’nin şarabı çoktan unutuldu belki; ama kıyıyla dağın o kadim sohbeti, gümüşte hâlâ sürüyor…