Ilgaz Dağı Yüzüğü

1921 kışında, Ilgaz Dağı’nın karlı yollarında kağnı kafileleri ilerliyordu. Tekerlekleri gıcırdayan, öküzlerin ağır adımlarla çektiği bu kağnılarda ne un vardı ne de odun; İnebolu’dan gelen cephane vardı… Peki bir dağ, bir milletin kaderinde nasıl bu kadar büyük bir yer tutabilir?

Ilgaz, Karadeniz ile İç Anadolu’yu birbirinden ayıran bir set gibi yükselir. İki bin beş yüz metreyi aşan zirvesiyle kuzeyden gelen nemli havayı yakalar, yamaçlarını köknar ve sarıçam ormanlarıyla örter, kışın ise bembeyaz bir örtünün altına saklanır. Kuzeyinde Kastamonu’nun yeşil vadileri, güneyinde Çankırı’nın bozkırı… Tek bir dağ, iki ayrı dünyanın sınırında durur. Yazın yamaçlarda açan çiçekler serin rüzgârla bütün dağa hafif bir koku yayar; kışın ise aynı yamaçlar metrelerce karın altında kalır.

Kurtuluş Savaşı yıllarında İnebolu’dan Ankara’ya uzanan İstiklal Yolu işte bu dağın üzerinden geçiyordu. Kadınlar, çocuklar, yaşlılar… Kağnılarla, sırtlarında taşıdıkları mermilerle karda, tipide ilerlediler. Anlatılır ki bu yolculuklardan birinde Şerife Bacı, taşıdığı cephaneyi yorganıyla örtüp ıslanmaktan korumuş, kendisi ise soğuğa dayanamayıp hayatını kaybetmişti…

Bugün Ilgaz’ın yamaçlarında kayak pistleri, yaylalar ve milli park var. Kış geldiğinde yine aynı kar yağıyor, yine aynı rüzgâr esiyor; yollarda artık kağnılar değil kayakçılar dolaşıyor… Ama bu dağa bakan herkesin, o karlı yollarda yürüyenleri bir kez olsun hatırlaması gerekir; çünkü bu sırtlarda her iz, bir fedakârlığın izidir. Dağın yüksek bir sırtından bakıldığında, kıvrıla kıvrıla bozkıra doğru inen o eski yol hâlâ gözünüzün önüne gelir gibidir…

Bu kadraj, Ilgaz’ın zirvesini ve iki yana inen ormanlık yamaçlarını gümüşe taşıyor. O kış kağnıların aştığı sırtlar, şimdi gümüşün sessizliğinde…