Cide & Gideros Koyu Yüzüğü

Hababam Sınıfı’nı hepimiz biliriz; peki o kahkahaları yazan kalemin nerede doğduğunu biliyor musunuz? Rıfat Ilgaz, 1911’de Karadeniz’in bu kıyısında, Cide’de dünyaya geldi. Okul koridorlarında kopan gürültüleri, yoksulluğun ve dayanışmanın hikâyelerini yazan o kalem, önce bu kıyının dalgalarını dinlemişti… Soyadında yakındaki bir dağın, Ilgaz’ın adını taşıması da tesadüf olmasa gerek.

Cide’nin uzun kumsalı, Karadeniz’in dalgalarına açık, rüzgârın eksik olmadığı geniş bir şerittir. Arkasında yeşil tepeler, önünde koyu mavi deniz… Bu kıyının insanı denizle, dağla, fındıkla, balıkla, kısacası çetin bir coğrafyayla yoğrulmuştur; belki de o yüzden hem sert hem de şefkatlidir. Yaz akşamlarında kumsalda yakılan ateşler, balıkçı teknelerinin dönüşü, çay bardaklarının tıkırtısı… Cide, kalabalıkların pek uğramadığı, kendi hâlinde bir kıyının bütün sade güzelliğini taşır.

Cide’nin hemen yakınında ise Gideros Koyu saklanır. Denizin karaya doğru sokulduğu bu korunaklı koy, fırtınalardan kaçan teknelerin asırlık sığınağıdır. Antik çağda Kytoros diye anılan bu liman, Homeros’un ‘İlyada’sında Paflagonyalıların yurtları sayılırken adı geçen yerlerden biridir. Karadeniz ticaretine hâkim olan Cenevizliler de bu koyun kıymetini bilmişti.

Gideros’un yeşili, dağların koya indiği o dik yamaçlardan gelir; koyun suyu ise öyle sakindir ki, dışarıda Karadeniz ne kadar hırçın olursa olsun burada yalnızca hafif bir kıpırtı kalır. Sanki deniz bu koya girerken sesini alçaltır… Koyun kıyısındaki ağaçların gölgesinde oturup denize bakan biri, antik çağın gemicilerinin de burada aynı huzuru bulduğunu düşünmeden edemez.

Cide’nin kumsalı, Gideros’un korunaklı koyu ve kıyıya inen yeşil sırtlar şimdi avuç içi kadar gümüşe sığıyor. Bir yazarın ilk dinlediği dalgalar, hâlâ aynı kıyıya vuruyor…