Karaman Kalesi Yüzüğü

“Şimden gerü hiç kimesne divanda, dergâhta, bargâhta, mecliste ve seyranda Türk dilinden gayri dil kullanmaya.” Bu sözler, Karamanoğlu Mehmet Bey’in 1277’de Konya’ya girdiğinde yayımladığı kabul edilen fermandandır. Bir dilin kaderine dokunan bu fermanı yayımlayan beyliğin yurdu ise adını da ona veren şehirdi: Karaman… Bu yüzdendir ki her yıl mayıs ayında Karaman’da Türk Dil Bayramı kutlanır.

Karaman’ın eski adı Larende’dir. Şehrin ortasındaki höyüğün üzerine kurulan kale, Karamanoğulları beyliğinin başkentini asırlarca korudu. Karamanoğulları, Selçukluların ardından Anadolu’nun en güçlü beyliklerinden biri oldu; Osmanlı ile yüz yılı aşkın bir süre boy ölçüştüler. Bugün bile “Karaman’ın koyunu, sonra çıkar oyunu” diye bir söz dolaşır ki bu şehrin adını unutulmaz kılmaya yeter…

Larende’nin bir başka hikâyesi daha var. Mevlânâ’nın ailesi Konya’ya yerleşmeden önce yıllarca burada yaşamıştı; Mevlânâ burada evlenmiş, oğlu Sultan Veled de Larende’de dünyaya gelmişti. Annesi Mümine Hatun ise bugün hâlâ Karaman’da, Aktekke’de yatar. Yani Konya’nın yeşil kubbesinin hikâyesi, aslında biraz da Karaman’da başlar…

Kalenin surlarından bakıldığında şehir ovanın ortasında bir avuç gibi durur; kuzeyde Karadağ’ın silueti, güneyde Toroslar’ın ilk sırtları… Bir beyliğin sesi buradan yükselmiş, bir dilin kaderi bu surların gölgesinde büyüyen bir irade ile şekillenmişti.

Kalenin oturduğu höyük ve çevresine yayılan şehir şimdi gümüşe taşınıyor. Divanda, dergâhta, mecliste… ve şimdi gümüşte; o eski fermanı hatırlatan bir toprak.