Tekirdağ Yüzüğü

“Rodosto’yu o kadar sevdim ki Zágon’u unutamıyorum.” Bu cümle, 18. yüzyılın başında Macar Prensi II. Rákóczi Ferenc ile birlikte sürgüne gelen genç Kelemen Mikes’e aittir. Rodosto bugünkü Tekirdağ; Zágon ise Mikes’in Erdel’de, çok uzaklarda kalan doğduğu köy… Bir şehri sevmenin, başka bir yeri unutamamakla bu kadar güzel anlatıldığı pek az cümle vardır.

Habsburglara karşı ayaklanan ve yenilgiden sonra Osmanlı’ya sığınan Rákóczi, hayatının son yıllarını Tekirdağ’da, Marmara’ya bakan bir evde geçirdi ve 1735’te burada vefat etti. Sadık kâtibi Mikes ise yıllarca bu şehirde kaldı ve hayali bir teyzeye yazdığı mektuplarla Macar edebiyatının en sevilen eserlerinden birini, ‘Türkiye Mektupları’nı bıraktı. Bugün Rákóczi’nin evi müze olarak ziyaretçilerini bekler; Macarlar için Tekirdağ, uzakta kalmış bir vatan köşesidir.

Tekirdağ’ın hikâyesi bununla da bitmez. Vatan şairi Namık Kemal bu şehirde doğdu; şehrin sokakları Marmara’ya doğru basamak basamak inerken kıyıdaki sahil yolu her akşam denize karşı bir gezinti yerine dönüşür. Tekirdağ köftesinin kokusu, bağlardan gelen üzüm, denizden esen poyraz… Bir sürgünün bile unutamadığı bu şehri sevmemek, bizler için pek mümkün olmasa gerek.

Rákóczi’nin sürgün yıllarında Tekirdağ’ın kıyısında dolaşıp denize bakarak uzaklarda kalan vatanını düşündüğü anlatılır. Marmara’nın maviliği Macar ovalarına hiç benzemez belki; ama bir sürgünün gözü, her suyun ardında kendi memleketini görmeye alışkındır… Belki de bu yüzden Tekirdağ, uzaktan gelenlere hep bir parça yumuşak davranmayı öğrenmiş bir şehirdir.

Marmara kıyısına basamak basamak inen şehir, ardındaki yumuşak sırtlar ve kıyının kıvrımı şimdi gümüşe dökülüyor. Mikes haklıydı: bir şehri sevmek bazen başka bir yeri unutamamaktır; bazen de onu avucunun içinde taşımak…