Hirfanlı Barajı Yüzüğü

Tarihte bir savaşı güneşin durdurduğu görülmüş müdür? Herodot’un anlattığına göre görülmüştür… Lidyalılar ile Medler altı yıldır savaşıyordu; bir gün, tam çarpışmanın ortasında gündüz birden geceye döndü. Miletli Thales’in önceden haber verdiği bir güneş tutulmasıydı bu. Gökyüzünün karardığını gören iki ordu, bunu tanrıların bir işareti sayarak savaşı bıraktı ve barış yaptı…

Barışın sınırı da bir ırmak oldu: Halys, yani bugünkü Kızılırmak… Milattan önce 585 yılında yaşandığı hesaplanan bu tutulmanın ardından Kızılırmak, iki büyük krallık arasındaki sınır olarak kabul edildi. Savaşın tam olarak nerede yapıldığını bilmiyoruz; ama bu uzun ırmağın kıyıları, o günden bu yana nice tarihî hadiseye tanıklık etti. Ve yirminci yüzyılda, bu kıyılara bambaşka bir hikâye eklendi.

1950’lerde Kızılırmak’ın üzerinde Hirfanlı Barajı inşa edildi; ülkenin ilk büyük barajlarından biriydi. Irmağın kıvrımlı vadisi suyla doldu, tepelerin arasına dallı budaklı bir göl uzandı… Bugün yukarıdan bakıldığında Hirfanlı, bozkırın ortasında parmaklarını dört bir yana uzatmış mavi bir el gibi görünür. Kıyıdaki köyler, balıkçı kayıkları, akşamüstü göle inen serinlik… Kızılırmak bu kez savaşların değil, sessizliğin sınırını çizer.

Güneşin durdurduğu bir savaş, bir ırmağın çizdiği bir sınır, suyun doldurduğu bir vadi… Bu kadraj, Kızılırmak’ın kıvrımlı baraj gölünü ve kıyısındaki tepeleri gümüşe taşıyor. Belki bir gün yine gündüz geceye döner; ama ırmak, her zamanki gibi akmaya devam eder…