Kıyıköy Yüzüğü

Ksenophon, ‘Anabasis’ isimli eserinde Pers topraklarından dönen On Binler’in Trakya kıyılarındaki yolculuğunu anlatırken Salmydessos adında bir yerden söz eder. Burada deniz sığdır ve fırtınalarda pek çok gemi karaya oturur; kıyıda yaşayan Traklar ise sahili taşlarla aralarında paylaşmış, herkes kendi payına düşen kıyıya vuran enkazı toplarmış… Peki bu Salmydessos neresiydi? Pek çok tarihçiye göre bugünkü Kıyıköy’ün bulunduğu kıyı.

Kıyıköy’ün Bizans dönemindeki adı Medeia idi; uzun yıllar da Midye diye anıldı. İki derenin, Pabuçdere ile Kazandere’nin denize kavuştuğu bir burnun üzerine kurulan kasaba, hâlâ Bizans surlarının içinde yaşar. Surların kapısından girip dar sokaklarda yürürken insan kendini bir zaman tünelinden geçmiş gibi hisseder… Surların bazı bölümleri evlerin duvarlarına karışmıştır; tarih burada bir vitrinde değil, avlularda, bahçelerde yaşar.

Kasabanın hemen dışında ise kayaya oyulmuş Aya Nikola Manastırı durur. Bizans döneminden kalan bu manastır, derenin kıyısındaki kayalığa oyulmuş odaları, şapeli ve sessizliğiyle asırlardır aynı yerde bekler. Dereler ormanların içinden kıvrılarak gelir, kayıklar derelerin ağzında sallanır, Karadeniz ise her zamanki gibi kıyıya vurur. Kıyıköy’de zaman, sanki surların dışında kalmayı tercih etmiştir.

Kıyıköy’ün balıkçıları sabahları derelerin ağzından denize açılır, akşam olunca aynı ağızdan geri döner. Kasabanın kahvelerinde konuşulan şey çoğu zaman havadır, rüzgârdır, dalgadır; Karadeniz’de bunlar hiçbir zaman sıradan bir sohbet konusu olmamıştır… Ksenophon’un anlattığı o sığ ve tehlikeli kıyıyı bugün hâlâ saygıyla anmak, belki de bu kasabanın en eski geleneğidir.

Pabuçdere ile Kazandere arasındaki burun, derelerin kıvrıldığı ormanlık vadiler ve Karadeniz kıyısı şimdi gümüşün üzerinde yükseliyor. Bir zamanlar enkaz toplanan bu kıyıdan, bugün yalnızca hikâyeler toplanıyor…