İğneada & Longoz Ormanları Yüzüğü

Bir orman suyun içinde yaşayabilir mi? İğneada’ya gelmeden önce bu soruya pek çoğumuz “hayır” deriz. Oysa burada ağaçlar yılın bir kısmında köklerine kadar suya gömülür, sonra sular çekildiğinde yeniden karaya basar. Bu ormanlara longoz denir, yani subasar ormanlar… Türkiye’de bu kadar geniş ve bu kadar sağlam kalmış bir örneğini bulmak ise pek kolay değildir. Sanki orman, denizle kara arasındaki bitmeyen pazarlıkta hangi tarafta duracağına bir türlü karar verememiştir.

İğneada Longoz Ormanları, Istranca Dağları’ndan inen derelerin denize ulaşamadan kumulların ardında göllere, bataklıklara dönüştüğü bir dünyadır. Mert Gölü, Erikli Gölü, Saka Gölü… Dişbudakların, kızılağaçların, meşelerin gölgesinde suyla toprağın sınırı sürekli değişir. Kuşlar, kurbağalar, su samurları; burası insanlardan çok onların vatanıdır.

Ormanın bittiği yerde kumullar ve uzun, ıssız bir kumsal başlar. Bulgaristan sınırının hemen yakınındaki bu kıyı, Türkiye’nin Karadeniz’e açılan kuzeybatı köşesidir; deniz ile orman arasındaki sınır burada yalnızca birkaç adımdan ibarettir. Kumulların üzerinde rüzgârın çizdiği desenler, sanki denizin karaya yazdığı mektuplar gibidir… Ve neyse ki bu mektupları okumaya gelenlerin sayısı hâlâ pek fazla değil.

Longozun içinde yürürken insan kendini bambaşka bir zamanda bulur. Işık ağaçların tepesinden süzülerek iner, sarmaşıklar gövdelere dolanır, suyun yüzeyinde yapraklar ağır ağır döner… Bu tür ormanlar bir zamanlar pek çok nehir kıyısını kaplıyordu; bugün ise böylesine sağlam kalmış olanları pek azdır. İğneada’da bir ağacın gölgesinde durmak, belki de kaybolmaya yüz tutmuş bir dünyanın son sayfalarından birini okumaktır.

Bu kadraj, İğneada’nın longoz ormanlarını, göllerini ve denize uzanan kumsalını gümüşe taşıyor. Suyun içinde yaşayan bir orman… Gümüşe işlendiğinde bile sanki hâlâ nefes alıyor.