Palandöken Yüzüğü

Evliya Çelebi’nin Erzurum kışı için anlattığı meşhur bir hikâye vardır: damdan dama atlamak isteyen bir kedi, havada donup kalmış… Evliya’nın mübalağasını bilenler bu satırlara gülümseyerek bakar elbette; ama bir Erzurum kışını görenler, gülümsemenin ardından şöyle bir düşünmeden de edemez. Peki bu kışın kaynağı nerede? Başınızı şehrin güneyine çevirmeniz yeterli; orada, üç bin metreyi aşan sırtlarıyla Palandöken yükselir.

Dağın adı da en az kışı kadar çetin bir hikâye taşır. Palan, eskilerin dilinde yük hayvanlarının sırtına vurulan semerdir. Rivayete göre bu yamaçlar öylesine dik, geçitleri öylesine zorluymuş ki dağı aşmaya çalışan kervanların hayvanları sırtlarındaki palanları dökermiş… Dağ da adını, kimseye sormadan, bu hadiseden almış.

Asırlar boyunca kervancıların korkulu rüyası olan o yamaçlar, bugün bambaşka bir telaşa sahne oluyor. 2011’de Dünya Üniversiteler Kış Oyunları’na ev sahipliği yapan dağ, kışın kayakçıların, yazın ise serin rüzgâr arayanların uğrak yeri. Semerini döken kervanlara mı yanalım, yoksa aynı yamaçlarda düşe kalka kaymayı öğrenenlere mi gülelim bilemiyoruz; ama şurası kesin ki Palandöken, adına yakışır biçimde, sırtına yüklenen herkesi hâlâ sınıyor.

Bin dokuz yüz metredeki platodan bir duvar gibi yükselen bu dağ, Erzurum’un hem sığınağı hem de sınavıdır. Kar burada misafir değil, ev sahibidir; ilk düştüğü günden baharın geç gelen sabahlarına kadar sırtlardan kolay kolay çekilmez…

Bu kadraj, platodan zirveye tırmanan o dik yamaçları, derin yarılmış vadileri ve şehre doğru eğilen sırtları gümüşün üzerinde yükseltiyor. Palanlar artık dökülmüyor; ama dağ, Evliya’nın kedisi gibi, bir kış sabahında donup kalmış bir ânın içinde bekliyor sanki…