Oltu Yüzüğü

“Taş yerinde ağırdır” derler. Oysa Oltu’nun taşı bu sözü biraz yalanlar; avuçta şaşırtıcı derecede hafiftir ve memleketinden çıkıp dünyanın dört bir yanına yolculuk eder… Peki siyah bir taşın içinde ışık arayan ustaların hikâyesini hiç dinlediniz mi?

Oltu taşı, Erzurum’un kuzeyindeki bu dağlık kasabanın yamaçlarında, dar ocaklardan çıkarılan, kömürleşmiş ağaçlardan doğmuş siyah bir taştır; kimileri ona siyah kehribar da der. Anlatılır ki toprağın altındayken yumuşaktır, gün ışığını ve havayı görünce sertleşir. Ustaların elinde tespih tanesi olur, bir ağızlığa, bir süse dönüşür; çoğu zaman da gümüşün içine yerleştirilerek işlenir.

Kasabanın kendisi ise bir kayalığın üzerine kurulmuş kalesiyle vadiyi gözetler. Oltu Çayı’nın açtığı bu vadi, asırlar boyunca Kafkasya ile Anadolu arasında gidip gelenlerin yolu oldu; kale de bu yolun bekçisi… Vadideki bahçeler ve kavaklıklar kayalığın sert gri rengini yumuşatır; kale yukarıda nöbet tutarken, aşağıda hayat bildiği gibi akar. Kaleyi kimlerin yaptığı, kimlerin onardığı, kimlerin kaybedip yeniden aldığı konusunda tarihin tozlu sayfaları pek çok isim sayar; ama kayalığın kendisi, hepsini sessizce izlemiştir.

Oltu’da bir taşı işlemek sabır ister; bir tespihin her tanesinde bir ustanın saatleri saklıdır. Usta siyahın içinde bir parıltı arar; taşı döndürür, törpüler, cilalar ve sonunda kararan yüzeyden bir ışık doğar. Belki de bu kasabanın bize anlattığı en güzel şey budur: karanlık, doğru ellerde ışığa dönüşebilir…

Bu kez kasabanın kendisi gümüşe işleniyor: kale kayalığı, çevresindeki sırtlar ve Oltu Çayı’nın kıvrılarak aktığı vadi… Taş yerinde ağırdır derler; Oltu ise bize, yerinden çıkıp avuçlarda taşınan bir memleketin de hafif olabileceğini hatırlatıyor.