Hasuni Mağaraları Yüzüğü

Bir yamaca kaç pencere sığar? Silvan’ın yakınındaki bir vadiye bakınca insan önce karşısında bir apartman gördüğünü sanır; sıra sıra dizilmiş kapılar, oyuklar, taştan pencereler… Oysa karşısındaki ne bir bina ne de bir duvardır; kayanın kendisidir. Hasuni Mağaraları’nın hikâyesi de işte bu tatlı yanılgıyla başlar…

Hasuni, Silvan’ın yakınında, bir vadinin yamacına sıra sıra oyulmuş mağaralardan oluşan eski bir yerleşimdir. Kayaya açılmış odalar, geçitler, pencereyi andıran oyuklar… Bazıları öylesine düzenli sıralanmıştır ki insan, onları oyan ellerin bir plan üzerinde çalıştığını düşünmeden edemez. İnsanların bu yamaçta ne zamandan beri yaşadığı tam olarak bilinmese de mağaraların çok eski çağlardan beri barınak, depo ve mezar olarak kullanıldığı düşünülür.

Mağaraların baktığı Silvan ise tarihte bambaşka bir şöhrete sahiptir. Eskiler ona Meyyâfârikîn derdi; 10. ve 11. yüzyıllarda Mervanîlerin başkenti olan şehir, camileri, sarayları ve âlimleriyle bölgenin en parlak merkezlerinden biriydi; ovanın bereketi bu şehri asırlarca besledi. Bugün Silvan’ın sokaklarında dolaşırken o parlak günlerin izlerini surlarda ve eski camisinde görmek mümkündür…

Gelin, bu mağaraların önünde durup vadiyi dinleyelim. Kayanın içinde yankılanan rüzgâr belki de bir zamanlar burada yaşayanların sesini hâlâ taşıyor; ocak başında anlatılan hikâyeleri, çocuk gülüşmelerini, kış gecelerinin uzun sessizliğini… Hasuni’nin sakinleri her sabah mağaralarının ağzından koca bir vadiyi seyrediyordu; bugün hangi apartman böyle bir manzarayla övünebilir ki?

Silvan’ın kayalık yamaçları ve mağaraların oyulduğu sırt bu kadrajda gümüşe dönüşüyor. Taştan pencereleriyle bir yamacın, dokunulabilen kıvrımları…