Eğil & Dicle Barajı Yüzüğü

Bir kayalık düşünün; üzerinde bir Asur kralının kabartması, eteğinde peygamberlere adanmış türbeler, dibinde ise bir zamanlar gürül gürül akan, şimdi bir göle dönüşmüş Dicle… Eğil, Diyarbakır’ın kuzeyinde, tarihin katmanlarını tek bir kayalığın üzerine yığmış küçük bir ilçedir. Peki bu kadar dar bir yere bu kadar çok çağ nasıl sığar?

Eğil Kalesi’nin oturduğu kayalık, Dicle’nin kıvrımına hâkim sarp bir burundur. Kalenin tarihi Asurlulara kadar uzanır; kayaya işlenmiş bir kral kabartması, bu toprakların üç bin yıl önce de önemli bir sınır noktası olduğunu fısıldar. Sonra Romalılar, Bizanslılar, İslam orduları, Mervanîler ve Artuklular geldi; her biri kaleyi kendi ihtiyacına göre onardı, genişletti… Kayalara oyulmuş odalar ise isimlerini bilmediğimiz eski sakinlerin sessiz imzalarıdır.

Eğil’e gelenlerin uğrak yeri ise kalenin yakınındaki türbelerdir. Halk arasında Hz. Elyesa ve Hz. Zülkifl’e ait olduğuna inanılan bu makamlar, asırlardır dualarla, adaklarla, sessiz dileklerle dolar. İnancın ve tarihin bu kadar yakın durduğu yerlerde insan ister istemez sesini alçaltır…

Dicle Barajı’nın gölü yükseldiğinde kalenin altındaki vadi suyla doldu ve Eğil yeni bir manzaraya kavuştu. Artık kayalıklar gökyüzünün yanında suyun aynasında da görünür; kıyılardaki tekneler eski geçitlerin yerine yeni yollar çizer. Gelin, bu durgun suyun kenarında bir an durup dinleyelim: taş üç bin yıllık bir fısıltıyla konuşur, su ise daha dünkü bir şarkıyı söyler…

Kalenin oturduğu sarp kayalık ve Dicle’nin baraj gölündeki kıvrımları bu kadrajda avuç içi kadar gümüşe sığıyor. Dar bir burun, sayısız çağ; hepsi bir avucun içine sığacak kadar yakın…